{"id":64456,"date":"2023-05-18T07:45:30","date_gmt":"2023-05-18T07:45:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.supermemo.com\/?p=64456"},"modified":"2023-07-25T13:03:14","modified_gmt":"2023-07-25T13:03:14","slug":"wymowa-brytyjska-i-amerykanska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska","title":{"rendered":"Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska: Say It Better. Jak si\u0119 jej nauczy\u0107?"},"content":{"rendered":"<div class=\"container\"><div class=\"row\"><div class=\"col-md-10 col-lg-9 col-xl-8 mx-auto\"><div class=\"entry-content\">\n<p> <br><\/p>\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? W tym wpisie przyjrzymy si\u0119 wymowie brytyjskiej oraz ameryka\u0144skiej na konkretnych przyk\u0142adach. Opisy te pomog\u0105 Ci nauczy\u0107 si\u0119 brytyjskiego akcentu zwanego Received Pronunciation, a tak\u017ce akcentu rodem ze Stan\u00f3w Zjednoczonych. Poznasz tajniki poprawnej wymowy samog\u0142osek, dyftong\u00f3w, sp\u00f3\u0142g\u0142osek oraz p\u00f3\u0142samog\u0142osek. Dzi\u0119ki temu wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!<\/p>\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Zapoznaj si\u0119 z teori\u0105 dotycz\u0105c\u0105 wymowy brytyjskiej i prze\u0107wicz j\u0105 razem z kursem od SuperMemo: <a href=\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/kursy\/say-it-better-british-english\">Say It Better. British English<\/a>. Interaktywne \u0107wiczenia wymowy ameryka\u0144skiej znajdziesz w kursie: <a href=\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/kursy\/say-it-better-american-english\">Say It Better. American English<\/a>.<\/p>\n\n<p>Przed Tob\u0105 kompletny przewodnik po obydwu typach wymowy j\u0119zyka angielskiego.<\/p>\n\n<p class=\"has-medium-font-size\" id=\"spistresci\"><strong>U\u017cyj spisu tre\u015bci, aby swobodnie porusza\u0107 si\u0119 po artykule:<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li><a href=\"#samogloski\">Samog\u0142oski<\/a>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n<ul>\n<li>przednie: <a href=\"#samogloska1\">\/i\u02d0\/<\/a>, <a href=\"#samogloska2\">\/i\/<\/a>, <a href=\"#samogloska3\">\/\u026a\/<\/a>, <a href=\"#samogloska4\">\/\u025b\/<\/a>, <a href=\"#samogloska5\">\/\u00e6\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>\u015brodkowe: <a href=\"http:\/\/samogloska6\">\/\u0259\/<\/a>, <a href=\"#samogloska7\">\/\u028c\/<\/a>, <a href=\"#samogloska8\">\/\u025c\u02d0\/<\/a>, <a href=\"#samogloski1\">\/\u025d + \u025a\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>tylne: <a href=\"#samogloska9\">\/u\u02d0\/<\/a>, <a href=\"#samogloska10\">\/\u028a\/<\/a>,&nbsp;<a href=\"#samogloska11\">\/\u0254\u02d0\/<\/a>, <a href=\"#samogloska12\">\/\u0251\u02d0\/<\/a>, <a href=\"#samogloska13\">\/\u0252\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#dyftongi\">Dyftongi<\/a>\n<ul>\n<li><a href=\"#dyftong1\">\/a\u026a\/<\/a>, <a href=\"#dyftong2\">\/e\u026a\/<\/a>, <a href=\"#dyftong3\">\/\u0254\u026a\/<\/a>, <a href=\"#dyftong4\">\/a\u028a\/<\/a>, <a href=\"#dyftong5\">\/\u0259\u028a\/<\/a>, <a href=\"#dyftong6\">\/\u026a\u0259\/<\/a>, <a href=\"#dyftong7\">\/e\u0259\/<\/a>, <a href=\"#dyftong8\">\/\u028a\u0259\/<\/a>, <a href=\"#dyftong9\">\/o\u028a\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#spolgloski\">Sp\u00f3\u0142g\u0142oski<\/a>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n<ul>\n<li>zwarte: <a href=\"#spolgloska1\">\/p\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska2\">\/b\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska3\">\/t\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska4\">\/d\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska5\">\/k\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska6\">\/g\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>szczelinowe: <a href=\"#spolgloska7\">\/f\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska8\">\/v\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska9\">\/\u03b8\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska10\">\/\u00f0\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska11\">\/s\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska12\">\/z\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska13\">\/\u0283\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska14\">\/\u0292\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska15\">\/h\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>zwarto-szczelinowe: <a href=\"#spolgloska16\">\/t\u0283\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska17\">\/d\u0292\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>nosowe: <a href=\"#spolgloska18\">\/m\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska19\">\/n\/<\/a>, <a href=\"#spolgloska20\">\/\u014b\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>boczne: <a href=\"#spolgloska21\">\/l\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#polsamogloski\">P\u00f3\u0142samog\u0142oski<\/a>\n<ul>\n<li><a href=\"#polsamogloska1\">\/r\/<\/a>, <a href=\"#polsamogloska2\">\/w\/<\/a>, <a href=\"#polsamogloska3\">\/j\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Opisy dotycz\u0105 obydwu rodzaj\u00f3w wymowy, o ile nie zaznaczono inaczej.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloski\">Samog\u0142oski<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska1\">Jak wymawia\u0107 \/i\u02d0\/<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/i\u02d0\/ jest przymkni\u0119ta, przednia, d\u0142uga i wymaga rozci\u0105gania k\u0105cik\u00f3w ust, czyli \u201eu\u015bmiechu\u201d. \u017beby wym\u00f3wi\u0107 j\u0105 prawid\u0142owo, musisz zrobi\u0107 trzy rzeczy. Po pierwsze, otw\u00f3rz usta tylko troch\u0119. Mi\u0119dzy rozchylonymi wargami powinno by\u0107 niewiele przestrzeni, podobnie mi\u0119dzy g\u00f3rnymi a dolnymi z\u0119bami. Po drugie, przesu\u0144 j\u0119zyk tak, by jego koniec dotyka\u0142 od ty\u0142u dolnych z\u0119b\u00f3w, a jego g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a bardzo blisko podniebienia. Nast\u0119pnie dotknij kciukiem i palcem wskazuj\u0105cym k\u0105cik\u00f3w ust i u\u015bmiechnij si\u0119 tak, by poczu\u0107, jak oddalaj\u0105 si\u0119 od siebie. Mo\u017cesz to r\u00f3wnie\u017c zaobserwowa\u0107 w lustrze. Teraz przez par\u0119 sekund wymawiaj d\u017awi\u0119k, kt\u00f3ry wymaga takiego ustawienia. Powinno ci wyj\u015b\u0107 bardzo d\u0142ugie [iiii], czyli przesadzona nieco wersja \/i\u02d0\/. W j\u0119zyku polskim nie mamy d\u0142ugich samog\u0142osek, wi\u0119c pami\u0119taj, by \/i\u02d0\/ by\u0142o odpowiednio d\u0142ugie w zale\u017cno\u015bci od tego, jak szybko m\u00f3wisz. Jak inne samog\u0142oski, \/i\u02d0\/ nie zawsze jest identycznej d\u0142ugo\u015bci \u2013 zale\u017cy to od s\u0105siaduj\u0105cych d\u017awi\u0119k\u00f3w.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/i\u02d0\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku s\u0142owa: easy, eat, Eve, east, evening&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce (jednej lub wi\u0119cej): seek, leak, peel, cheese, speak, sweet, street&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu s\u0142owa: be, me, tea, she, free, spree <\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy <\/strong><\/p>\n\n<p>J\u0119zyk polski zawiera kr\u00f3tk\u0105 samog\u0142osk\u0119 \/i\/, kt\u00f3rej wymowa jest podobna do angielskiej, cho\u0107 nie identyczna.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Nale\u017cy unika\u0107 nast\u0119puj\u0105cych b\u0142\u0119d\u00f3w:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>skracania wymowy do polskiego \/i\/ lub angielskiego [i] (angielskie [i] jest cz\u0119\u015bci\u0105 innej kategorii, czyli fonemu wraz z \/\u026a\/),&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>niewystarczaj\u0105cego \u201eu\u015bmiechu\u201d lub ustawienia j\u0119zyka ku przodowi, przez co \/i\u02d0\/ mo\u017ce wybrzmie\u0107 podobnie do \/\u026a\/, szczeg\u00f3lnie gdy samog\u0142oska jest r\u00f3wnie\u017c zbyt kr\u00f3tka,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>przesuni\u0119cia j\u0119zyka za daleko ku g\u00f3rze tak, \u017ce brzmi to jak [ij]. Je\u017celi wymawiasz angielski wyraz key \/ki\u02d0\/ i polski wyraz kij i s\u0142yszysz, \u017ce brzmi\u0105 tak samo, by\u0107 mo\u017ce pope\u0142niasz ten b\u0142\u0105d.<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska2\">Jak wymawia\u0107 \/i\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska [i] jest przymkni\u0119ta, przednia, kr\u00f3tka i wymaga rozci\u0105gania k\u0105cik\u00f3w ust, czyli \u201eu\u015bmiechu\u201d. \u017beby wym\u00f3wi\u0107 j\u0105 prawid\u0142owo, musisz zrobi\u0107 trzy rzeczy. Po pierwsze, otw\u00f3rz usta tylko troch\u0119. Mi\u0119dzy rozchylonymi wargami powinno by\u0107 niewiele przestrzeni, podobnie mi\u0119dzy g\u00f3rnymi a dolnymi z\u0119bami. Po drugie, przesu\u0144 j\u0119zyk tak, by jego koniec dotyka\u0142 od ty\u0142u dolnych z\u0119b\u00f3w, a jego g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a bardzo blisko podniebienia. Nast\u0119pnie dotknij kciukiem i palcem wskazuj\u0105cym k\u0105cik\u00f3w ust i u\u015bmiechnij si\u0119 tak, by poczu\u0107, jak oddalaj\u0105 si\u0119 od siebie. Mo\u017cesz to r\u00f3wnie\u017c zaobserwowa\u0107 w lustrze. Teraz wym\u00f3w kr\u00f3tk\u0105 samog\u0142osk\u0119 [i], kt\u00f3ra jest bardzo zbli\u017cona do polskiej. Samog\u0142oska [i] jest odmian\u0105 g\u0142oski \/\u026a\/, st\u0105d w transkrypcji umieszcza si\u0119 j\u0105 w nawiasach kwadratowych zamiast nawias\u00f3w prostych o wygl\u0105dzie uko\u015bnik\u00f3w. To oznacza, \u017ce [i] i \/\u026a\/ nigdy nie wyst\u0119puj\u0105 w tych samych miejscach w wyrazie.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/i\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: city, every, Germany, happy, lucky, many, puppy, rocky&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu niekt\u00f3rych zaimk\u00f3w, gdy nie s\u0105 akcentowane w zdaniu: he, she, me, we&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>w sylabach nieakcentowanych po\u015brodku niekt\u00f3rych wyraz\u00f3w: everyone, radiator&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<p>Angielska g\u0142oska [i] jest bardzo podobna do polskiej. Mimo to mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce b\u0142\u0119dy:&nbsp;<\/p>\n\n<ul>\n<li>mylenie kr\u00f3tkiego [i] z d\u0142ugim \/i\u02d0\/; przyk\u0142adowo w wyrazie easy \/\u02c8i\u02d0zi\/ pierwsza samog\u0142oska powinna by\u0107 d\u0142uga, a druga \u2013 kr\u00f3tka,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/i\/, czyli \u201ey\u201d, szczeg\u00f3lnie po g\u0142oskach podobnych do takich, po kt\u00f3rych j\u0119zyku polskim wymawiamy \/i\/, np. w wyrazach very i pretty ostatni\u0105 g\u0142osk\u0105 powinno by\u0107 [i].&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Wymawianie mniej przedniej samog\u0142oski \/\u026a\/ zamiast [i] w podanych wy\u017cej przyk\u0142adach nie jest w\u0142a\u015bciwie b\u0142\u0119dem, lecz cech\u0105 wymowy typowej dla starszego pokolenia angielskich arystokrat\u00f3w, kojarzonej przez wielu z tzw. \u201eakcentem Kr\u00f3lowej\u201d.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska3\">Jak wymawia\u0107 \/\u026a\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Kr\u00f3tka samog\u0142oska \/\u026a\/ jest og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c przymkni\u0119ta i przednia, lecz mo\u017cna j\u0105 okre\u015bli\u0107 jako mniej napi\u0119t\u0105 ni\u017c [i] oraz \/i\u02d0\/. Dobrym sposobem na wym\u00f3wienie \/\u026a\/ jest ustawienie aparatu mowy jak do polskiej g\u0142oski \/i\/, czyli \u201ey\u201d, i rozci\u0105gni\u0119cie k\u0105cik\u00f3w ust jak do lekkiego u\u015bmiechu (nie tak bardzo jak przy [i]) przy jednoczesnym bardzo niewielkim przesuni\u0119ciu j\u0119zyka ku przodowi. Na rozgrzewk\u0119 mo\u017cesz kilkakrotnie powt\u00f3rzy\u0107 polskie wyrazy bi\u0107 \u2013 by\u0107, potem spr\u00f3bowa\u0107 samego \/\u026a\/ i nast\u0119pnie po\u0107wiczy\u0107 pary wyraz\u00f3w takie jak beat \u2013 bit, pami\u0119taj\u0105c, \u017ceby nie wymawia\u0107 polskich i angielskich samog\u0142osek tak samo.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u026a\/ mo\u017ce by\u0107 akcentowana, ale cz\u0119sto tak nie jest. W wyrazach minute \/\u02c8m\u026an\u026at\/, missing \/\u02c8m\u026as\u026a\u014b\/ i women \/\u02c8w\u026am\u026an\/ pierwsza samog\u0142oska \/\u026a\/ jest w sylabie akcentowanej, a druga \u2013 w nieakcentowanej. Na ko\u0144cu wyraz\u00f3w city i pretty stoi nieakcentowana g\u0142oska [i]. Powy\u017csze przyk\u0142ady ilustruj\u0105 przy okazji, \u017ce w zapisie ortograficznym g\u0142oska \/\u026a\/ zapisywana jest na wiele sposob\u00f3w: \u201ei\u201d, \u201ee\u201d, \u201eo\u201d, \u201eu\u201d, tak\u017ce \u201ey\u201d (gym, system).&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u026a\/<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: ill, in, is, it&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>mi\u0119dzy sp\u00f3\u0142g\u0142oskami: hit, lip, miss, pill, trzykrotnie w nazwie Mississippi \/\u02ccm\u026as\u026a\u02c8s\u026api\/&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie [i] lub \/i\u02d0\/ zamiast \/\u026a\/, np. deep zamiast dip, bead zamiast bid, tak\u017ce w wyrazach z przyrostkiem -ing, np. doing, making, bringing&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/i\/, czyli \u201ey\u201d, szczeg\u00f3lnie po g\u0142oskach podobnych do takich, po kt\u00f3rych w j\u0119zyku polskim wymawiamy \/i\/, np. w wyrazach rid, squirrel, ship, chip&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>wymowa wynikaj\u0105ca z nieregularno\u015bci w pisowni angielskiej, np. wymawianie polskiego \/u\/ w minute, polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/ w women itp.<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska4\">Jak wymawia\u0107 \/\u025b\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u025b\/ jest kr\u00f3tka, \u015brednia i przednia. Wymaga \u201eu\u015bmiechu\u201d, czyli szerokiego ustawienia warg, lecz w mniejszym stopniu ni\u017c przy przymkni\u0119tej g\u0142osce \/i\u02d0\/. Istniej\u0105 dwa sposoby wym\u00f3wienia g\u0142oski \/\u025b\/. Pierwszy to wym\u00f3wienie d\u0142ugiego [iii] z j\u0119zykiem w pozycji przedniej i przymkni\u0119tymi ustami, stopniowe opuszczanie szcz\u0119ki i otwieranie ust w stron\u0119 polskiej g\u0142oski \u201ee\u201d (symbolem polskiej g\u0142oski jest r\u00f3wnie\u017c \/\u025b\/). Docelowa samog\u0142oska angielska jest nieco bardziej przymkni\u0119ta ni\u017c polska i \u201eu\u015bmiech\u201d jest nieco szerszy. Mo\u017cesz r\u00f3wnie\u017c powiedzie\u0107 na g\u0142os polskie zdanie Nie\u015b pie\u015b\u0144 przez wie\u015b. Prawdopodobnie us\u0142yszysz, \u017ce \u201ee\u201d mi\u0119dzy zmi\u0119kczonymi polskimi g\u0142oskami w pierwszym, drugim i czwartym wyrazie brzmi inaczej ni\u017c \u201ee\u201d w wyrazie przez. Do g\u0142oski jak w nie\u015b, pie\u015b\u0144, wie\u015b nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 \u2013 r\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w j\u0119zyku angielskim nie ma sp\u00f3\u0142g\u0142osek zmi\u0119kczonych jak polskie.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u025b\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: Ed, end, empty, epic, exit, any, w nazwach liter F, L, M, N, S, X&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: let, bed, tend, trend, friend, mess, chess, dress, impress&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>w wymowie ameryka\u0144skiej: cz\u0119sto przed \/r\/: air, airplane, hair, fair, care, spare<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 kr\u00f3tkich samog\u0142osek \/\u025b\/ nie wyst\u0119puje na ko\u0144cu wyrazu. Gdy zapo\u017cyczenie z innego j\u0119zyka ma w oryginale na ko\u0144cu \/\u025b\/ lub podobn\u0105 g\u0142osk\u0119, w wymowie angielskiej zmienia si\u0119 j\u0105 cz\u0119sto w \/e\u026a\/, np. w wyrazie caf\u00e9.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymowa samog\u0142oski \/\u025b\/ zamiast \/\u00e6\/ lub \/\u025c\u02d0\/, np. taka sama wymowa bed, bad i bird&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie zapisu litery \u201ea\u201d jako \/\u00e6\/ zamiast \/\u025b\/ w wyrazach any, many&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>w wymowie brytyjskiej: b\u0142\u0119dne odczytywanie zapisu ortograficznego jako \/i\u02d0\/ zamiast \/\u025b\/, np. w formie czasu przesz\u0142ego (simple past) i imies\u0142owu przesz\u0142ego (past participle) czasownika read, w wyrazie lead w znaczeniu \u201eo\u0142\u00f3w\u201d, w nazwach geograficznych Reading, Greenwich, Leicester \u2013 wszystkie podane przyk\u0142ady zawieraj\u0105 \/\u025b\/<\/li>\n\n\n\n<li>w wymowie ameryka\u0144skiej: b\u0142\u0119dne odczytywanie zapisu \u201eea\u201d jako \/i\u02d0\/ zamiast \/\u025b\/, np. w formie czasu przesz\u0142ego (simple past) i imies\u0142owu przesz\u0142ego (past participle) czasownika read, w wyrazie lead w znaczeniu \u201eo\u0142\u00f3w\u201d \u2013 podane przyk\u0142ady zawieraj\u0105 \/\u025b\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska5\">Jak wymawia\u0107 \/\u00e6\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u00e6\/ jest kr\u00f3tka, otwarta, przednia i niezaokr\u0105glona. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u00e6\/, najpierw u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk w pozycji przedniej, otw\u00f3rz usta szeroko lecz wygodnie i rozci\u0105gnij k\u0105ciki ust jak przy g\u0142oskach [i] lub \/i\u02d0\/, lecz nie \u201eu\u015bmiechaj\u201d si\u0119. Mo\u017cesz zacz\u0105\u0107 od polskiego \/\u025b\/, czyli \u201ee\u201d, i otwiera\u0107 usta coraz szerzej a\u017c do g\u0142oski \/\u00e6\/. Nie podno\u015b j\u0119zyka ku podniebieniu \u2013 w przeciwnym razie wym\u00f3wisz inn\u0105 g\u0142osk\u0119. Cz\u0119sto spotykana porada, \u017ceby po\u0142\u0105czy\u0107 wymow\u0119 polskich samog\u0142osek \u201ea\u201d i \u201ee\u201d, jest nieskuteczna \u2013 skutkuje wym\u00f3wieniem niewystarczaj\u0105co przedniej g\u0142oski.&nbsp;<\/p>\n\n<p>G\u0142oska \/\u00e6\/ cz\u0119sto wyst\u0119puje w wymowie ameryka\u0144skiej w wyrazach, w kt\u00f3rych wymowa brytyjska ma d\u0142ug\u0105 g\u0142osk\u0119 \/\u0251\u02d0\/, np. w pass, class, bath, path, dance, France, chance i \u015bci\u0105gni\u0119tej formie czasownika posi\u0142kowego can\u2019t. W wielu innych g\u0142oska \/\u00e6\/ wyst\u0119puje w obu odmianach, np. gas, mass, cat, mat, rat, Max, Jack, Paris.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u00e6\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: apple, ash, atom, Alex, ant&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: bat, back, sack, spam, crash, pram, track, strap&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>cofanie j\u0119zyka i wymawianie polskiego [a] lub angielskiego \/\u028c\/, np. bat brzmi jak but lub polski wyraz bat&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>unoszenie j\u0119zyka, przymykanie ust i w rezultacie wymawianie polskiego lub angielskiego \/\u025b\/, np. pat brzmi jak pet lub polski wyraz pet&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>unoszenie tylnej cz\u0119\u015bci j\u0119zyka tak, \u017ce zamiast \/\u00e6\/ s\u0142ycha\u0107 polskie nosowe \u201e\u0119\u201d [\u025b\u0303], szczeg\u00f3lnie przed \/n\/ w wyrazach man, pan, pants, angry&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/\u00e6\/ na ko\u0144cu wyrazu: wyrazy sofa, pasta, panda, Ada maj\u0105 na ko\u0144cu g\u0142osk\u0119 \/\u0259\/, nie \/\u00e6\/&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Wy\u017cej wspomniana wymowa \/\u025b\/ zamiast \/\u00e6\/ wyst\u0119puje co prawda jako cecha regionalna, lecz osobom ucz\u0105cym si\u0119 j\u0119zyka angielskiego jako obcego zaleca si\u0119 odr\u00f3\u017cnianie tych dw\u00f3ch g\u0142osek.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska6\">Jak wymawia\u0107 \/\u0259\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u0259\/ jest kr\u00f3tka, \u015brednia, \u015brodkowa i ma w\u0142asn\u0105 nazw\u0119 \u2013 \u201eszwa\u201d. W przeciwie\u0144stwie do innych, tzw. pe\u0142nych, samog\u0142osek \/\u0259\/ wyst\u0119puje tylko w sylabach nieakcentowanych (o ile nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 akcentowanego dyftongu w wymowie brytyjskiej). Dlatego nie mo\u017cna wymawia\u0107 jej tak mocno jak samog\u0142osek w sylabach akcentowanych. <\/p>\n\n<p>Wymowa \/\u0259\/ jest bardzo prosta. Najpierw rozlu\u017anij wszystkie mi\u0119\u015bnie twarzy, u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk w rozlu\u017anionej pozycji \u015brodkowej i otw\u00f3rz usta jak do wymowy angielskiego \/\u025b\/ lub nieco mniej ni\u017c do polskiego \u201ee\u201d \/\u025b\/. Usta nie mog\u0105 by\u0107 rozci\u0105gni\u0119te jak przy u\u015bmiechu, lecz rozlu\u017anione. Mo\u017cesz spojrze\u0107 w lustro i zobaczy\u0107, \u017ce robisz min\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry czego\u015b nie zrozumia\u0142 i nie wie, co powiedzie\u0107. Powiedz g\u0142osk\u0119 \/\u0259\/ bez przesuwania j\u0119zyka lub u\u017cywania mi\u0119\u015bni twarzy i pami\u0119taj, \u017ce powinna by\u0107 kr\u00f3tka. Je\u015bli brzmi ona jak polskie \u201ey\u201d \/i\/, oznacza to, \u017ce j\u0119zyk jest przesuni\u0119ty do przodu i usta s\u0105 zbyt przymkni\u0119te. Je\u015bli g\u0142oska brzmi zbyt podobnie do polskiego \u201ee\u201d \/\u025b\/, w\u00f3wczas j\u0119zyk jest przesuni\u0119ty do przodu i usta otwarte s\u0105 za szeroko.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0259\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: about, among, attack&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: w pierwszej sylabie wyraz\u00f3w confirm, machine, w ostatnich dw\u00f3ch sylabach wyraz\u00f3w vegetable, comfortable&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: sofa, pizza, banana&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Dodatkowo warto wspomnie\u0107, \u017ce angielszczyzna ameryka\u0144ska, w kt\u00f3rej \/r\/ wyst\u0119puje po samog\u0142oskach, zawiera odmian\u0119 g\u0142oski \/\u0259\/ po\u0142\u0105czonej z \/r\/, oznaczan\u0105 symbolem \/\u025a\/. Wyst\u0119puje ona na ko\u0144cu wyraz\u00f3w actor, better, error.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<p>Angielska ortografia zapisuje \/\u0259\/ na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w: \u201ea\u201d w along, Poland, \u201ee\u201d w enemy, \u201ei\u201d w family, \u201eo\u201d w contain, \u201eu\u201d w suggest i wiele innych. St\u0105d najcz\u0119stszym problemem jest wymowa innej samog\u0142oski zamiast \/\u0259\/, np. \/\u025b\/, \/\u028c\/, \/\u00e6\/, \/\u0252\/, \/\u028a\/.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska7\">Jak wymawia\u0107 \/\u028c\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u028c\/ jest kr\u00f3tka, \u015brodkowa i le\u017cy mi\u0119dzy pozycj\u0105 \u015bredni\u0105 a otwart\u0105. Jak pozosta\u0142e samog\u0142oski \u015brodkowe wymaga ona u\u0142o\u017cenia warg w pozycji neutralnej. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u028c\/, rozlu\u017anij mi\u0119\u015bnie wok\u00f3\u0142 warg, u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk w lu\u017anej pozycji \u015brodkowej i otw\u00f3rz usta nieco szerszej ni\u017c przy polskim \u201ee\u201d \/\u025b\/, lecz nie tak szeroko jak przy polskim \/a\/ lub angielskim \/\u00e6\/. Wym\u00f3w samog\u0142osk\u0119 \/\u028c\/. Mo\u017ce ona nieco przypomina\u0107 polsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \/a\/, kt\u00f3ra jest bardziej otwarta i przednia, ale nie powinna brzmie\u0107 tak samo. Powy\u017cszy opis przypomina nieco instrukcje wymawiania g\u0142oski szwa \/\u0259\/, lecz s\u0105 mi\u0119dzy nimi dwie istotne r\u00f3\u017cnice: \/\u028c\/ jest bardziej otwarta ni\u017c \/\u0259\/ i, co wa\u017cne, mo\u017ce sta\u0107 w sylabie akcentowanej, podczas gdy \/\u0259\/ jako jedyna samog\u0142oska w sylabie nigdy nie jest akcentowana.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u028c\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: up, us, under, uncle, ugly&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: bun, bug, tough, bust, trust&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>czasami poza sylab\u0105 z akcentem g\u0142\u00f3wnym: na pocz\u0105tku undo, unsee, undergo, understand, w kt\u00f3rych akcent g\u0142\u00f3wny jest na ostatni\u0105 sylab\u0119&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Samog\u0142oski \/\u028c\/ nie u\u017cywa si\u0119 na ko\u0144cu wyrazu.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>mylenie \/\u028c\/ z bardziej otwart\u0105 i przedni\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u00e6\/ lub wymawianie obu jak polskiego \/a\/; w ten spos\u00f3b pun, pan i polski wyraz pan mog\u0105 wybrzmie\u0107 tak samo, podobnie luck, lack i polski wyraz lak&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>unoszenie j\u0119zyka i wymawianie \/\u028c\/ zbyt podobnie do \/\u0259\/&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>cofanie j\u0119zyka w stron\u0119 g\u0142oski \/\u0251\u02d0\/; typowym b\u0142\u0119dem jest wymawianie love i laugh niemal tak samo&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych brytyjskich dialektach g\u0142oska \/\u028c\/ nie wyst\u0119puje, w jej miejscu jest \/\u028a\/. Jest to cecha regionalna i nie zaleca si\u0119 jej w nauce j\u0119zyka angielskiego jako obcego.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska8\">Jak wymawia\u0107 \/\u025c\u02d0\/&nbsp;(wymowa brytyjska)<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u025c\u02d0\/ jest d\u0142uga, \u015brednia i \u015brodkowa. Wymawia si\u0119 j\u0105 w niemal tym samym ustawieniu, kt\u00f3rego u\u017cywamy do samog\u0142oski szwa \/\u0259\/, lecz s\u0105 mi\u0119dzy nimi dwie zasadnicze r\u00f3\u017cnice. Po pierwsze, \/\u025c\u02d0\/ jest samog\u0142osk\u0105 d\u0142ug\u0105, podczas gdy \/\u0259\/ jest kr\u00f3tka. Po drugie, \/\u025c\u02d0\/ zazwyczaj stoi w sylabie akcentowanej \u2013 g\u0142oska \/\u0259\/ nie mo\u017ce by\u0107 akcentowana. Wymowa \/\u025c\u02d0\/ jest bardzo prosta. Najpierw rozlu\u017anij wszystkie mi\u0119\u015bnie twarzy, u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk w rozlu\u017anionej pozycji \u015brodkowej i otw\u00f3rz usta jak do wymowy angielskiego \/\u025b\/ lub nieco mniej ni\u017c do polskiego \u201ee\u201d \/\u025b\/. Usta nie mog\u0105 by\u0107 rozci\u0105gni\u0119te jak przy u\u015bmiechu, lecz rozlu\u017anione. Mo\u017cesz spojrze\u0107 w lustro i zobaczy\u0107, \u017ce robisz min\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry czego\u015b nie zrozumia\u0142 i nie wie, co powiedzie\u0107. Powiedz g\u0142osk\u0119 \/\u025c\u02d0\/ bez przesuwania j\u0119zyka lub u\u017cywania mi\u0119\u015bni twarzy i pami\u0119taj, \u017ce powinna by\u0107 d\u0142uga. G\u0142oska [\u025c\u025c\u025c] to typowy dla os\u00f3b angloj\u0119zycznych d\u017awi\u0119k zastanawiania si\u0119. W j\u0119zyku polskim to raczej przednie \u201eeee\u201d [\u025b\u025b\u025b] lub przymkni\u0119te \u201eyyy\u201d [iii].&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u025c\u02d0\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: err, earn, urn, earth, early&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: fern, learn, fertile, stern, turtle, work <\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: fur, her, sir, prefer <\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>przesuwanie j\u0119zyka do przodu i wymawianie angielskiego lub polskiego \/\u025b\/ lub \/\u025br\/, szczeg\u00f3lnie w wyrazach maj\u0105cych w zapisie litery \u201eer\u201d lub \u201eear\u201d (Bert, serve, earn, learn)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie zapisu ortograficznego: \/\u025c\u02d0\/ zapisuje si\u0119 na wiele sposob\u00f3w, w tym \u201eer\u201d (Bert, serve), \u201eear\u201d (earn, learn), \u201eir\u201d (first, firm), \u201eor\u201d (word, world), \u201eur\u201d (curb, lurk), tak\u017ce \u201eolo\u201d (colonel)<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloski1\">Jak wymawia\u0107 \/\u025d + \u025a\/ (wymowa ameryka\u0144ska)<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u025d\/ jest \u015brednia i \u015brodkowa. Wymawia si\u0119 j\u0105 w niemal tym samym ustawieniu, kt\u00f3rego u\u017cywamy do samog\u0142oski szwa \/\u0259\/, lecz s\u0105 mi\u0119dzy nimi dwie zasadnicze r\u00f3\u017cnice. Po pierwsze, \/\u025d\/ jest samog\u0142osk\u0105 d\u0142ug\u0105, podczas gdy \/\u0259\/ jest kr\u00f3tka. Po drugie, \/\u025d\/ zazwyczaj stoi w sylabie akcentowanej \u2013 g\u0142oska \/\u0259\/ nie mo\u017ce by\u0107 akcentowana. Wymowa \/\u025d\/ jest bardzo prosta. Najpierw rozlu\u017anij wszystkie mi\u0119\u015bnie twarzy, u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk w rozlu\u017anionej<br>pozycji \u015brodkowej i otw\u00f3rz usta jak do wymowy angielskiego \/\u025b\/ lub nieco mniej ni\u017c do polskiego \u201ee\u201d \/\u025b\/. Usta nie mog\u0105 by\u0107 rozci\u0105gni\u0119te jak przy u\u015bmiechu, lecz rozlu\u017anione. Mo\u017cesz spojrze\u0107 w lustro i zobaczy\u0107, \u017ce robisz min\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry czego\u015b nie zrozumia\u0142 i nie wie, co powiedzie\u0107. Powiedz g\u0142osk\u0119 bez przesuwania j\u0119zyka lub u\u017cywania mi\u0119\u015bni twarzy, po czym wygnij koniec j\u0119zyka ku podniebieniu jak do g\u0142oski \/r\/.<br><\/p>\n\n<p>Teraz zr\u00f3b to samo, lecz g\u0142oska powinna by\u0107 kr\u00f3tsza i mniej g\u0142o\u015bna \u2013 wym\u00f3w \/\u0259\/ i tu\u017c po niej \/r\/, co traktujemy jak jedn\u0105 g\u0142osk\u0119 \/\u025a\/. Podobnie jak g\u0142oska szwa \/\u0259\/, pokrewna jej \/\u025a\/ nigdy nie jest akcentowana.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u025d + \u025a\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: err, earn, urn, earth, early<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: fern, learn, fertile, stern, turtle, work<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: fur, her, sir, prefer<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u025a\/ cz\u0119sto wyst\u0119puje na ko\u0144cu wyrazu: dinner, winner, doctor, actor, cho\u0107 mo\u017ce<br>wyst\u0119powa\u0107 gdzie indziej, np. w pierwszej sylabie pertain lub w ostatniej sylabie standard.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>mylenie \/\u025d\/ i \/\u025a\/ z g\u0142oskami \/\u025br\/, czyli wymawianie air zamiast err lub fair zamiast fir lub fur<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie zapisu ortograficznego: \/\u025d\/ zapisuje si\u0119 na wiele sposob\u00f3w, w tym \u201eer\u201d (Bert, serve), \u201eear\u201d (earn, learn), \u201eir\u201d (first, firm), \u201eor\u201d<br>(word, world), \u201eur\u201d (curb, lurk), tak\u017ce \u201eolo\u201d (colonel); \/\u025a\/ zapisuje si\u0119 \u201eer\u201d (winner), \u201eor\u201d (actor) itd.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Wielu Amerykan\u00f3w wymawia \/\u0254\u02d0r\/ zamiast \/\u025d\/ w word, world, work.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska9\">Jak wymawia\u0107 \/u\u02d0\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/u\u02d0\/ jest d\u0142uga, przymkni\u0119ta, tylna i zaokr\u0105glona. By j\u0105 wym\u00f3wi\u0107, otw\u00f3rz usta tylko troch\u0119 i przesu\u0144 j\u0119zyk do pozycji tylnej, jak do polskiego \/u\/. W szybkiej, niezbyt uwa\u017cnej mowie po polsku cz\u0119sto nie zaokr\u0105gla si\u0119 zbytnio warg przy polskiej samog\u0142osce \/u\/. Tymczasem przy \/u\u02d0\/ w j\u0119zyku angielskim usta powinny by\u0107 bardzo zaokr\u0105glone, cho\u0107 nie tak jak przy gwizdaniu. Je\u015bli wym\u00f3wisz [uuu] w ten spos\u00f3b, uzyskasz g\u0142osk\u0119 typow\u0105 dla wymowy konserwatywnej. Od dziesi\u0119cioleci w\u015br\u00f3d Brytyjczyk\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych odmian\u0105 og\u00f3ln\u0105 (standardow\u0105) pojawia si\u0119 g\u0142oska \u015brodkowa zamiast tylnej, w transkrypcji zapisywana [u\u02d0]. Je\u015bli chcesz j\u0105 wym\u00f3wi\u0107, \u0107wicz przesuwanie j\u0119zyka i zmienianie uk\u0142adu warg mi\u0119dzy angielskimi \/i\u02d0\/ a \/u\u02d0\/, mniej wi\u0119cej w po\u0142owie drogi zatrzymaj si\u0119 i zmie\u0144 uk\u0142ad warg na zaokr\u0105glony. W obu odmianach g\u0142oska \/u\u02d0\/ r\u00f3\u017cni si\u0119 pozycj\u0105 j\u0119zyka, \u017cuchwy i uk\u0142adem warg (oraz d\u0142ugo\u015bci\u0105 d\u017awi\u0119ku) od samog\u0142oski \/\u028a\/.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/u\u02d0\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu po g\u0142osce \/j\/: use, youth, useful, union, unite, akcentowany zaimek you, nazwa litery U&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: spoon, truth, Lucas, chewing, hoover&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce i \/j\/ w wymowie brytyjskiej, lecz nie ameryka\u0144skiej: tune, student, duty, duke, news&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>w wymowie brytyjskiej: na ko\u0144cu wyrazu: boo, Sue, shoe, crew, true, through, queue&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>w wymowie ameryka\u0144skiej: na ko\u0144cu wyrazu: who, do, Sue, shoe, crew, true, through, canoe<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie kr\u00f3tkiej polskiej g\u0142oski \/u\/, szczeg\u00f3lnie je\u015bli myli si\u0119 j\u0105 z g\u0142osk\u0105 \/\u028a\/: wymawianie pool i pull, Luke i look tak samo, b\u0105d\u017a obu tak jak polskich s\u0142\u00f3w p\u00f3l, luk&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie wymowy brytyjskiej z ameryka\u0144sk\u0105 tam, gdzie wymowa brytyjska zawiera \/ju\u02d0\/, a ameryka\u0144ska samo \/u\u02d0\/ (przyk\u0142ady powy\u017cej)&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0105d w wyrazie queue, prawid\u0142owo \/kju\u02d0\/, nie \/\u02c8kjuju\/ czy \/\u02c8kw\u025bw\u025b\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Zauwa\u017c, \u017ce o ile w angielszczy\u017anie brytyjskiej i niekt\u00f3rych dialektach regionalnych w USA \/j\/ wyst\u0119puje przed \/u\u02d0\/ w tuna, stupid, duke, new, w ameryka\u0144skiej odmianie og\u00f3lnej (standardowej) nie ma tam \/j\/.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska10\">Jak wymawia\u0107 \/\u028a\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Kr\u00f3tka samog\u0142oska \/\u028a\/ jest przymkni\u0119ta, tylna i zaokr\u0105glona, cho\u0107 nie tak bardzo jak angielska \/u\u02d0\/ lub polska \/u\/. Przy samog\u0142osce \/u\u02d0\/ j\u0119zyk jest w pozycji tylnej, wargi s\u0105 zaokr\u0105glone i niemal zamkni\u0119te. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u028a\/, zacznij od d\u0142ugiego angielskiego [uuu] i przesu\u0144 j\u0119zyk nieco do przodu w stron\u0119 pozycji \u015brodkowej (centralnej), otw\u00f3rz usta nieco szerzej i rozlu\u017anij nieco mi\u0119\u015bnie, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zaokr\u0105glasz wargi. Drugim sposobem jest wym\u00f3wienie polskiego \/u\/, po nim polskiego \u201ey\u201d \/i\/ i wym\u00f3wienie d\u0142ugiej samog\u0142oski ze stopniowym przesuwaniem pozycji ust i j\u0119zyka mi\u0119dzy tymi dwiema g\u0142oskami. Angielskie \/\u028a\/ powinno by\u0107 mniej wi\u0119cej w po\u0142owie drogi, nieco bli\u017cej \/u\/. Pami\u0119taj, \u017ce g\u0142oska \/\u028a\/ jest kr\u00f3tka.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u028a\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce: book, cook, look, wood, put, push, wolf, woman, sugar&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>w niekt\u00f3rych czasownikach posi\u0142kowych, gdy s\u0105 akcentowane: could, should, would&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>czasem poza sylab\u0105 z akcentem g\u0142\u00f3wnym, np. w wyrazach z\u0142o\u017conych akcentowanych na pierwsz\u0105 sylab\u0119 living room, bedroom, bathroom (poza nimi wyraz room wymawia si\u0119 \/ru\u02d0m\/ w sylabie akcentowanej), tak\u017ce w czasownikach z\u0142o\u017conych, w kt\u00f3rych akcent pada na partyku\u0142\u0119 przys\u0142\u00f3wkow\u0105, nie na sam czasownik: put on, put off&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u028a\/ nie wyst\u0119puje na pocz\u0105tku ani na ko\u0144cu wyrazu.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>samog\u0142oska zbyt przymkni\u0119ta i tylna, czyli wymawianie polskiego \/u\/, w\u00f3wczas np. book, look brzmi\u0105 jak polskie wyrazy buk, luk&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>samog\u0142oska zbyt przednia i niezaokr\u0105glona, czyli polskie \u201ey\u201d \/i\/, np. wymawianie book jak polskiego wyrazu byk&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>u\u017cycie innej samog\u0142oski przez niezrozumienie angielskiego zapisu; g\u0142osk\u0119 \/\u028a\/ zapisuje si\u0119 \u201eu\u201d, \u201eo\u201d, \u201eoo\u201d lub \u201eou\u201d (put, wolf, look, could), co prowadzi do b\u0142\u0119dnego u\u017cycia \/u\u02d0\/, \/\u0254\u02d0\/, \/\u028c\/ lub innej g\u0142oski. Typowym b\u0142\u0119dem jest \/\u028c\/ zamiast \/\u028a\/ w bush i butcher.<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska11\">Jak wymawia\u0107 \/\u0254\u02d0\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u0254\u02d0\/ jest d\u0142uga, \u015brednia, tylna i zaokr\u0105glona. Mo\u017cna wym\u00f3wi\u0107 j\u0105 na dwa sposoby. Pierwszym jest wym\u00f3wienie polskiego \/u\/ przez par\u0119 sekund [uuu], stopniowe opuszczanie \u017cuchwy i otwieranie ust a\u017c do polskiego \u201eo\u201d [\u0254\u0254\u0254] i z powrotem do [uuu], jednocze\u015bnie zmieniaj\u0105c stopie\u0144 zaokr\u0105glenia warg. U\u0142o\u017cenie j\u0119zyka i stopie\u0144 zaokr\u0105glenia warg do angielskiego \/\u0254\u02d0\/ powinny by\u0107 mniej wi\u0119cej w jednej trzeciej odcinka mi\u0119dzy polskim \/\u0254\/ a polskim \/u\/. Je\u015bli umiesz ju\u017c wym\u00f3wi\u0107 samog\u0142osk\u0119 \u015bredni\u0105 \u015brodkow\u0105 \/\u0259\/, zacznij od ustawienia do niej, stopniowo cofaj j\u0119zyk i zaokr\u0105glaj wargi, a\u017c dotrzesz do pozycji tylnej j\u0119zyka. Je\u015bli wym\u00f3wisz polskie \/\u0254\/, oznacza to, \u017ce za bardzo otwierasz usta. Wymawianie \/\u0254\u02d0\/ nie powinno by\u0107 trudne dla os\u00f3b, kt\u00f3re pozna\u0142y ju\u017c wymow\u0119 np. j\u0119zyka niemieckiego.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0254\u02d0\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: all, oar, awful, awesome, order&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: ball, port, sport, taught, form&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: \/\u0254\u02d0\/ w odmianie brytyjskiej i \/\u0254\u02d0r\/ w ameryka\u0144skiej: more, bore, core, tore, floor, folklore, \/\u0254\u02d0\/ w obu odmianach w wyrazach jaw i Shaw&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>zbyt otwarta lub kr\u00f3tka g\u0142oska podobna do polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/ lub mylenie \/\u0254\u02d0\/ z brytyjsk\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u0252\/&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>zbyt przymkni\u0119ta samog\u0142oska podobna do \/u\u02d0\/ lub \/\u028a\/, np. wymowa pull lub pool zamiast Paul&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>wymowa polskich g\u0142osek \u201eo\u0142\u201d [\u0254w] lub angielskich \/\u0259\u028a\/ lub \/o\u028a\/ zamiast \/\u0254\u02d0\/, zw\u0142aszcza w wyrazie broad&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>nieprawid\u0142owe odczytywanie liter \u201eau\u201d jako \/a\u028a\/ lub polskiego \u201ea\u0142\u201d [aw]: w wyrazach audio, August, autumn, because, taught wyst\u0119puje g\u0142oska \/\u0254\u02d0\/, nie dyftong \/a\u028a\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych dialektach ameryka\u0144skich samog\u0142oska \/\u0251\u02d0\/, po kt\u00f3rej nie ma \/r\/, cz\u0119sto zast\u0119puje \/\u0254\u02d0\/.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska12\">Jak wymawia\u0107 \/\u0251\u02d0\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>D\u0142uga samog\u0142oska \/\u0251\u02d0\/ jest otwarta, tylna i zaokr\u0105glona. Nie wymaga jednak takiego stopnia zaokr\u0105glenia warg jak inne samog\u0142oski tylne, w szczeg\u00f3lno\u015bci \/u\u02d0\/. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u0251\u02d0\/, najpierw powiedz polsk\u0105 samog\u0142osk\u0119 \/a\/, kt\u00f3ra jest otwarta, raczej przednia i niezaokr\u0105glona. Wymawiaj\u0105c d\u0142ugie [aaa], przesu\u0144 j\u0119zyk do pozycji jak przy polskim \u201eo\u201d \/\u0254\/, lecz bez przymykania ust, i jednocze\u015bnie zmie\u0144 uk\u0142ad warg do lekko zaokr\u0105glonego. Pami\u0119taj przy tym, \u017ce g\u0142oska docelowa nie powinna brzmie\u0107 ani jak polskie \/a\/, ani jak polskie \u201eo\u201d \/\u0254\/. Samog\u0142oska \/\u0251\u02d0\/ nie mo\u017ce by\u0107 te\u017c kr\u00f3tka jak polskie samog\u0142oski.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0251\u02d0\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: arm, arch, art, artist&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: bark, dark, charm, card, father, start&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu \/\u0251\u02d0\/ bez nast\u0119puj\u0105cego \/r\/: bar, car, far, jar, star <\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W wymowie brytyjskiej \/\u0251\u02d0\/ wyst\u0119puje cz\u0119sto w wyrazach, w kt\u00f3rych w wymowie ameryka\u0144skiej jest \/\u00e6\/, np. w pass, class, bath, path, dance, France, chance i w skr\u00f3conej formie czasownika posi\u0142kowego can\u2019t.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Wymowa ameryka\u0144ska zawiera \/\u0251\u02d0\/ tam, gdzie w wymowie brytyjskiej jest kr\u00f3tka g\u0142oska \/\u0252\/, np. w wyrazach off, dog, rock, sock, spot, wash.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>mylenie samog\u0142oski \/\u0251\u02d0\/ i kr\u00f3tkiej \u015brodkowej \/\u028c\/ lub wymawianie obu jak polskiej g\u0142oski \/a\/; w rezultacie wyrazy luck, lark i polski lak mog\u0105 brzmie\u0107 zbyt podobnie&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>nadu\u017cywanie przedniej samog\u0142oski \/\u00e6\/ w miejscu \/\u0251\u02d0\/, szczeg\u00f3lnie w wymowie brytyjskiej&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>wymowa nosowej g\u0142oski podobnej do wymowy \u201ean\u201d w polskich wyrazach anga\u017c, bank, manko<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"samogloska13\">Jak wymawia\u0107 \/\u0252\/&nbsp;<\/h3>\n\n<p>Samog\u0142oska \/\u0252\/ jest kr\u00f3tka, otwarta, tylna i zaokr\u0105glona. Istniej\u0105 dwa sposoby na jej wym\u00f3wienie. W pierwszym, je\u015bli umiesz wym\u00f3wi\u0107 d\u0142ug\u0105, otwart\u0105, tyln\u0105 samog\u0142osk\u0119 \/\u0251\u02d0\/, wym\u00f3w j\u0105, jednocze\u015bnie cofaj\u0105c j\u0119zyk jeszcze o par\u0119 milimetr\u00f3w i zaokr\u0105glaj\u0105c wargi (cho\u0107 nie tak jak przy samog\u0142oskach przymkni\u0119tych, np. \/u\u02d0\/). W drugim sposobie mo\u017cesz wym\u00f3wi\u0107 polskie \u201eo\u201d \/\u0254\/ i opuszcza\u0107 \u017cuchw\u0119, otwieraj\u0105c szerzej usta jak do polskiego \/a\/, pilnuj\u0105c jednocze\u015bnie, by j\u0119zyk by\u0142 nadal w pozycji tylnej. Pami\u0119taj, \u017ce \/\u0252\/ jest samog\u0142osk\u0105 kr\u00f3tk\u0105, w przeciwie\u0144stwie do bardziej przymkni\u0119tej \/\u0254\u02d0\/ i niezaokr\u0105glonej \/\u0251\u02d0\/.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce samog\u0142oska \/\u0252\/ nie wyst\u0119puje w angielszczy\u017anie ameryka\u0144skiej, gdzie zamiast niej stosuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie \/\u0251\u02d0\/, w niekt\u00f3rych s\u0142owach \/\u0254\u02d0\/. Osobom maj\u0105cym cz\u0119sty kontakt z wymow\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 w filmach czy muzyce nauka konsekwentnego stosowania \/\u0252\/ mo\u017ce zaj\u0105\u0107 nieco czasu.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0252\/&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: ox, often, option, orange, tak\u017ce w akcentowanych on, off, of&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: wash, job, lot, rock, spot, stock, body, proper Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 kr\u00f3tkich samog\u0142osek \/\u0252\/ nie wyst\u0119puje na ko\u0144cu wyrazu.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie bardziej przymkni\u0119tego polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/, tak \u017ce lock, box brzmi\u0105 jak polskie wyrazy lok, boks&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie brytyjskiej wymowy \/\u0252\/ z ameryka\u0144skim u\u017cyciem \/\u0251\u02d0\/ i z g\u0142osk\u0105 \/\u028c\/, tak \u017ce np. lock, lark i luck brzmi\u0105 podobnie&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>do powy\u017cszego problemu mo\u017ce doj\u015b\u0107 wymowa trzech g\u0142osek \/\u0252\/, \/\u0251\u02d0\/ i \/\u028c\/ jak bardziej przedniego polskiego \/a\/, np. cot, cart i cut jak polskiego wyrazu kat<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftongi\">Dyftongi<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong1\">Jak wymawia\u0107 \/a\u026a\/<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/a\u026a\/ zaczyna si\u0119 otwart\u0105, prawie przedni\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/a\/ i ko\u0144czy samog\u0142osk\u0105 \/\u026a\/, kt\u00f3ra jest mi\u0119dzy pozycj\u0105 przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy przedni\u0105 a \u015brodkow\u0105. Wymowa pierwszej g\u0142oski dyftongu nie jest trudna, jako \u017ce jest ona zbli\u017cona do polskiej samog\u0142oski \/a\/. Po wym\u00f3wieniu \/a\/ przesu\u0144 j\u0119zyk nieco w prz\u00f3d, przymknij usta i ustaw szerzej k\u0105ciki ust, cho\u0107 nie tak jak do [i], i wym\u00f3w \/\u026a\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [a, \u026a, a, \u026a]. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugie \/a\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia j\u0119zyka, \u017cuchwy i warg do \/\u026a\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/a\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u026a\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/a\u026a\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: I, ice, ivy, island, idea<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: like, ride, time, bright, fright, spider<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: buy, guy, tie, fly, try, dry, spy, why, w nazwach liter I i Y<\/li>\n\n\n\n<li>przed g\u0142osk\u0105 \/\u0259\/ w odmianie brytyjskiej lub \/\u025a\/ w ameryka\u0144skiej: fire, hire, wire, tired<\/li>\n\n\n\n<li>opcjonalnie \/a\u026a\/ lub \/\u026a\/ w pierwszej sylabie wyraz\u00f3w either, neither, direct, director<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>zaczynanie od zbyt przedniej g\u0142oski, czyli \/\u00e6\/ zamiast \/a\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/aj\/ z bardzo kr\u00f3tk\u0105 samog\u0142osk\u0105 i p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 \/j\/ zamiast \/\u026a\/; w ten spos\u00f3b die brzmi jak polski wyraz daj, guy jak polski wyraz gaj<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie dyftong\u00f3w \/a\u026a\/ i \/e\u026a\/ w pokrewnych wyrazach, np. w parach lie i lay, rise i raise, gdzie pierwsze s\u0142owo zawiera \/a\u026a\/, a drugie \/e\u026a\/<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/a\u026a\/ i \/\u026a\/ w wyrazach o identycznej pisowni, np. czasownik wind zawiera \/a\u026a\/, a rzeczownik wind samo \/\u026a\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong2\">Jak wymawia\u0107 \/e\u026a\/<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/e\u026a\/ zaczyna si\u0119 \u015bredni\u0105 przedni\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/e\/ i ko\u0144czy samog\u0142osk\u0105 \/\u026a\/, kt\u00f3ra jest mi\u0119dzy pozycj\u0105 przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy przedni\u0105 a \u015brodkow\u0105. By wym\u00f3wi\u0107 pierwsz\u0105 samog\u0142osk\u0119, najpierw wym\u00f3w polsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \u201ce\u201d \/\u025b\/, lecz z \u017cuchw\u0105 ustawion\u0105 wy\u017cej tak, by samog\u0142oska by\u0142a mniej otwarta. Wargi powinny by\u0107 ustawione do\u015b\u0107 szeroko, lecz nie tak jak do [i]. Docelowa samog\u0142oska jest bardziej przymkni\u0119ta ni\u017c angielska \/\u025b\/ w wyrazie dress, lecz wym\u00f3wienie prawid\u0142owego angielskiego (nie polskiego) \/\u025b\/ na pocz\u0105tku nie jest w\u0142a\u015bciwie b\u0142\u0119dem. Po wym\u00f3wieniu \/e\/ przymknij<br>usta bardziej, pami\u0119taj\u0105c o do\u015b\u0107 szerokim ustawieniu warg i wym\u00f3w \/\u026a\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [e, \u026a, e, \u026a]. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugie \/e\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia \u017cuchwy i j\u0119zyka do \/\u026a\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/e\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u026a\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/e\u026a\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: ace, aid, age, ape, April, nazwie litery A<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: lake, rain, take, pray, brake, afraid, straight<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: bay, day, hay, lay, pay, tray, spray<\/li>\n\n\n\n<li>przed g\u0142osk\u0105 \/\u0259\/ w odmianie brytyjskiej lub \/\u025a\/ w ameryka\u0144skiej: player, slayer<\/li>\n\n\n\n<li>w miejscu kr\u00f3tkiego \/e\/ lub \/\u025b\/ w wielu zapo\u017cyczeniach z j\u0119zyka francuskiego: caf\u00e9, fianc\u00e9, chalet, ballet, beret, bouquet<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>zaczynanie od zbyt otwartej polskiej samog\u0142oski \u201ce\u201d \/\u025b\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/\u025bj\/ z bardzo kr\u00f3tk\u0105 samog\u0142osk\u0105 i p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 \/j\/ zamiast \/\u026a\/; w ten spos\u00f3b, szczeg\u00f3lnie przy dodatkowych b\u0142\u0119dach w sp\u00f3\u0142g\u0142oskach, lay brzmi jak polski wyraz lej, hay jak polskie hej, hey now jak hejna\u0142 itp.<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie dyftong\u00f3w \/e\u026a\/ i \/a\u026a\/ w wyrazach pokrewnych (lay, lie) oraz o podobnej pisowni (rate, rite)<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/e\u026a\/ i innych samog\u0142osek zapisanych liter\u0105 \u201ca\u201d, np. Amy, acorn, atheist, atypical, April zaczynaj\u0105 si\u0119 od \/e\u026a\/, nie \/\u00e6\/ czy \/\u0251\u02d0\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong3\">Jak wymawia\u0107 \/\u0254\u026a\/<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/\u0254\u026a\/ zaczyna si\u0119 \u015bredni\u0105, tyln\u0105, zaokr\u0105glon\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u0254\/ i ko\u0144czy samog\u0142osk\u0105 \/\u026a\/, kt\u00f3ra jest mi\u0119dzy pozycj\u0105 przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy przedni\u0105 a \u015brodkow\u0105. By wym\u00f3wi\u0107 pierwsz\u0105 samog\u0142osk\u0119, najpierw wym\u00f3w polskie \u201co\u201d \/\u0254\/, po czym przymknij nieco usta w kierunku polskiego \/u\/, lecz nie za bardzo &#8211; angielska \/\u0254\/ jest \u015brednia, nie przymkni\u0119ta. Po wym\u00f3wieniu \/\u0254\/ przesu\u0144 j\u0119zyk w prz\u00f3d, przymknij usta bardziej, ustaw szerzej k\u0105ciki ust, cho\u0107 nie tak jak do [i], i wym\u00f3w \/\u026a\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [\u0254, \u026a, \u0254, \u026a]. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugie \/\u0254\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia j\u0119zyka,<br>\u017cuchwy i warg do \/\u026a\/. Mo\u017cesz spojrze\u0107 w lustro i zobaczy\u0107, jak wargi zmieniaj\u0105 pozycj\u0119 z zaokr\u0105glonych do nieco szerokich. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/\u0254\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u026a\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0254\u026a\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: oi!, oil, oyster<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: boil, coil, choice, royal, toilet<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: boy, buoy, Roy, soy, toy, destroy, Illinois (na ko\u0144cu nie ma \/s\/)<\/li>\n\n\n\n<li>przed g\u0142osk\u0105 \/\u0259\/ w odmianie brytyjskiej lub \/\u025a\/ w ameryka\u0144skiej: coyer, destroyer, employer<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>zaczynanie od bardziej otwartej polskiej samog\u0142oski \u201co\u201d \/\u0254\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/\u0254j\/ z bardzo kr\u00f3tk\u0105 samog\u0142osk\u0105 i p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 \/j\/ zamiast \/\u026a\/<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie dyftong\u00f3w \/\u0254\u026a\/ i \/a\u026a\/, w\u00f3wczas pary wyraz\u00f3w jak boy i buy\/bye, Roy i rye, toy i tie brzmi\u0105 zbyt podobnie<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>U\u017cytkownicy niekt\u00f3rych dialekt\u00f3w j\u0119zyka angielskiego wymawiaj\u0105 \/\u0254\u026a\/ i \/a\u026a\/ bardzo podobnie, lecz w nauce j\u0119zyka angielskiego jako obcego zaleca si\u0119 wyra\u017ane odr\u00f3\u017cnianie tych dw\u00f3ch dyftong\u00f3w.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong4\">Jak wymawia\u0107 \/a\u028a\/<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/a\u028a\/ zaczyna si\u0119 otwart\u0105, prawie przedni\u0105 i niezaokr\u0105glon\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/a\/ i ko\u0144czy zaokr\u0105glon\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u028a\/, kt\u00f3ra jest mi\u0119dzy pozycj\u0105 przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy tyln\u0105 a \u015brodkow\u0105. Wymowa pierwszej g\u0142oski dyftongu nie jest trudna, jako \u017ce jest ona zbli\u017cona do polskiej samog\u0142oski \/a\/. Po wym\u00f3wieniu \/a\/ przesu\u0144 j\u0119zyk nieco do ty\u0142u, przymknij i zaokr\u0105glij wargi, cho\u0107 nie tak jak do polskiego \/u\/, i wym\u00f3w \/\u028a\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [a, \u028a, a, \u028a]. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugie \/a\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia j\u0119zyka, \u017cuchwy i warg do \/\u028a\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/a\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u028a\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/a\u028a\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu (niecz\u0119sto): out, owl, outgoing<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: down, gown, brown, cloud, ground, around, boundary<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: bow, cow, how, now, allow<\/li>\n\n\n\n<li>przed g\u0142osk\u0105 \/\u0259\/ w odmianie brytyjskiej lub \/\u025a\/ w ameryka\u0144skiej: power, flower, flour, tower, coward<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \u201ea\u0142\u201d \/aw\/ z bardzo kr\u00f3tk\u0105 samog\u0142osk\u0105 i p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 \u201e\u0142\u201d \/w\/ zamiast \/\u028a\/; w ten spos\u00f3b bow brzmi jak polski wyraz ba\u0142<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie dyftongu \/a\u028a\/ z brytyjskim \/\u0259\u028a\/ lub ameryka\u0144skim \/o\u028a\/ w wyrazach zapisywanych tak samo: prawid\u0142owo bow \u201ek\u0142ania\u0107 si\u0119\u201d i sow \u201emaciora\u201d<br>zawieraj\u0105 \/a\u028a\/, podczas gdy bow \u201e\u0142uk\u201d i sow \u201esia\u0107\u201d zawieraj\u0105 \/\u0259\u028a\/ w wymowie brytyjskiej i \/o\u028a\/ w ameryka\u0144skiej<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dna interpretacja pisowni, zw\u0142aszcza \u201eau\u201d i \u201eou\u201d, np. b\u0142\u0119dna wymowa \/a\u028a\/ zamiast prawid\u0142owej g\u0142oski \/\u0254\u02d0\/ w author, audience, August<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Od rodzimych u\u017cytkownik\u00f3w angielskiego mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 r\u00f3\u017cne regionalne wersje dyftongu \/a\u028a\/, np. zaczynaj\u0105ce si\u0119 g\u0142osk\u0105 przedni\u0105 \/\u00e6\/, tyln\u0105 \/\u0251\/ lub \u015brodkow\u0105 \/\u0259\/.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong5\">Jak wymawia\u0107 \/\u0259\u028a\/ (wymowa brytyjska)<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/\u0259\u028a\/ zaczyna si\u0119 \u015bredni\u0105 i \u015brodkow\u0105 samog\u0142osk\u0105 szwa \/\u0259\/ (wyja\u015bnienie poni\u017cej) i ko\u0144czy zaokr\u0105glon\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u028a\/, kt\u00f3ra jest mi\u0119dzy pozycj\u0105 przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy tyln\u0105 a \u015brodkow\u0105. Wymowa pierwszej g\u0142oski dyftongu nie jest trudna: wystarczy rozlu\u017ani\u0107 mi\u0119\u015bnie twarzy tak, by usta by\u0142y otwarte w pozycji \u015bredniej, a j\u0119zyk spoczywa\u0142 w rozlu\u017anionej pozycji \u015brodkowej. Po wym\u00f3wieniu \/\u0259\/ przesu\u0144 j\u0119zyk nieco do ty\u0142u, przymknij i zaokr\u0105glij wargi, cho\u0107 nie tak jak do polskiego \/u\/, i wym\u00f3w \/\u028a\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [\u0259, \u028a, \u0259, \u028a]. Teraz wym\u00f3w \/\u0259\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia j\u0119zyka, \u017cuchwy i warg do \/\u028a\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/\u0259\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u028a\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/ \u0259\u028a \/<br><\/strong>By\u0107 mo\u017ce zastanawiasz si\u0119, dlaczego omawiany dyftong zawiera symbol \/\u0259\/, cho\u0107 w innych jednostkach kursu piszemy wyra\u017anie, \u017ce g\u0142oska szwa \/\u0259\/ nie wyst\u0119puje w sylabach akcentowanych. Tak naprawd\u0119 symbole \/\u0259\u028a\/ to tylko konwencjonalny spos\u00f3b okre\u015blania paru wariant\u00f3w tego dyftongu:<\/p>\n\n<ul>\n<li>zapis z symbolem g\u0142oski szwa \/\u0259\u028a\/ jest dok\u0142adny tam, gdzie dyftong wyst\u0119puje w sylabie nieakcentowanej, np. w pierwszej sylabie okay, cooperate, w pierwszym wyrazie fraz oh no!, no way!<\/li>\n\n\n\n<li>w sylabach akcentowanych \/\u0259\u028a\/ zaczyna si\u0119 mocniej (g\u0142o\u015bniej) wymawian\u0105 g\u0142osk\u0105 [\u025c], czyli kr\u00f3tsz\u0105 wersj\u0105 samog\u0142oski \/\u025c\u02d0\/, np. na pocz\u0105tku wyraz\u00f3w own, oak, w \u015brodku coach, spoke i na ko\u0144cu so, low, grow<\/li>\n\n\n\n<li>przed sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 \/l\/ w sylabach akcentowanych \/\u0259\u028a\/ zaczyna si\u0119 otwart\u0105 tyln\u0105 samog\u0142osk\u0105 [\u0252], np. w old, cold, roll, soul<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Podobnie jak inne dyftongi, \/\u0259\u028a\/ wyst\u0119puje te\u017c przed g\u0142osk\u0105 \/\u0259\/ (lower, blower, slower). <\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \u201eo\u0142\u201d \/\u0254w\/ z bardzo kr\u00f3tk\u0105 tyln\u0105 samog\u0142osk\u0105 i p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 \u201e\u0142\u201d \/w\/ zamiast \/\u028a\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie nosowego \u201e\u0105\u201d \/\u0254\u0303\/ w wyrazach don\u2019t, won\u2019t<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/: np. w wyrazach gol, walkower, broker, d\u017coker, cola zapo\u017cyczonych z angielskich goal, walkover, broker, joker, cola, spolszczona wymowa zawiera g\u0142osk\u0119 \/\u0254\/, a oryginalna \/\u0259\u028a\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/ zamiast \/\u0259\u028a\/ w nazwach Poland, Polish<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong6\">Jak wymawia\u0107 \/\u026a\u0259\/ (wymowa brytyjska)<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/\u026a\u0259\/ zaczyna si\u0119 przymkni\u0119t\u0105 przedni\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u026a\/ i ko\u0144czy \u015bredni\u0105 \u015brodkow\u0105 samog\u0142osk\u0105 szwa \/\u0259\/. By wym\u00f3wi\u0107 pierwsz\u0105 samog\u0142osk\u0119, najpierw wym\u00f3w polsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \u201cy\u201d \/i\/, lecz z j\u0119zykiem przesuni\u0119tym nieco do przodu. Wargi powinny by\u0107 ustawione nie neutralnie, tylko szeroko, cho\u0107 nie tak jak do [i]. Zauwa\u017c, \u017ce w por\u00f3wnaniu z polskim \/i\/ lub angielskim [i] g\u0142oska \/\u026a\/ jest r\u00f3wnie\u017c mniej przednia i mniej przymkni\u0119ta. Po wym\u00f3wieniu \/\u026a\/ rozlu\u017anij mi\u0119\u015bnie warg, przesu\u0144 j\u0119zyk do pozycji \u015brodkowej i wym\u00f3w \/\u0259\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [\u026a, \u0259, \u026a, \u0259]. Teraz wym\u00f3w \/\u026a\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia \u017cuchwy, j\u0119zyka i warg do \/\u0259\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/\u026a\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u0259\/. <\/p>\n\n<p>G\u0142oska szwa \/\u0259\/ nie mo\u017ce by\u0107 akcentowana. Tam, gdzie \/\u026a\u0259\/ stoi w sylabie akcentowanej, nacisk k\u0142adzie si\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 pierwsz\u0105, czyli \/\u026a\/, podczas gdy \/\u0259\/ nale\u017cy wym\u00f3wi\u0107 s\u0142abiej.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u026a\u0259\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: ear, era, eerie, eyrie<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: experience, Algeria, material, serious<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: hear, here, mere, beer, year, career, atmosphere<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie g\u0142oski \/i\u02d0\/ zamiast \/\u026a\u0259\/, np. real jak reel, weird jak weed<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/\u026a\u0259\/ z \/e\u0259\/ w wyrazach pokrewnych, np. here, near zawieraj\u0105 \/\u026a\u0259\/, podczas gdy where, there zawieraj\u0105 \/e\u0259\/<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/\u026a\u0259\/ z \/e\u0259\/ w wyrazach o podobnej pisowni \u2013 w ka\u017cdej z par wyraz\u00f3w: beer i bear, peer i pear, hear i hair, we\u2019re i where pierwszy prawid\u0142owo zawiera \/\u026a\u0259\/, a drugi \/e\u0259\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie ameryka\u0144skich g\u0142osek \/\u026ar\/ przed niemym \u201er\u201d: here, year, engineer<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong7\">Jak wymawia\u0107 \/e\u0259\/ (wymowa brytyjska)<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/e\u0259\/ zaczyna si\u0119 \u015bredni\u0105 przedni\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/e\/ i ko\u0144czy \u015bredni\u0105 \u015brodkow\u0105 samog\u0142osk\u0105 szwa \/\u0259\/. By wym\u00f3wi\u0107 pierwsz\u0105 samog\u0142osk\u0119, najpierw wym\u00f3w polsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \u201ce\u201d \/\u025b\/, lecz z \u017cuchw\u0105 troch\u0119 bardziej przymkni\u0119t\u0105 tak, by samog\u0142oska by\u0142a mniej otwarta. Wargi powinny by\u0107 ustawione do\u015b\u0107 szeroko, lecz nie tak jak do [i]. Docelowa samog\u0142oska jest bardziej przymkni\u0119ta ni\u017c angielska \/\u025b\/ w wyrazie dress, lecz wym\u00f3wienie prawid\u0142owego angielskiego (nie polskiego) \/\u025b\/ na pocz\u0105tku nie jest w\u0142a\u015bciwie b\u0142\u0119dem. Po wym\u00f3wieniu \/e\/ rozlu\u017anij mi\u0119\u015bnie warg, przesu\u0144 j\u0119zyk do pozycji \u015brodkowej i wym\u00f3w \/\u0259\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [e, \u0259, e, \u0259]. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugie \/e\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia \u017cuchwy, j\u0119zyka i warg do \/\u0259\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/e\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u0259\/.<br><br>G\u0142oska szwa \/\u0259\/ nie mo\u017ce by\u0107 akcentowana. Tam, gdzie \/e\u0259\/ stoi w sylabie akcentowanej, nacisk k\u0142adzie si\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 pierwsz\u0105, czyli \/e\/, podczas gdy \/\u0259\/ nale\u017cy wym\u00f3wi\u0107 s\u0142abiej.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/e\u0259\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: air, heir, area, aeroplane<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: vary, Mary, malaria, scary, barely, parent<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: care, share, where, there, affair, compare<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej samog\u0142oski \u201ee\u201d \/\u025b\/, \/a\/ lub angielskiej \/\u00e6\/, np. wymawianie Mary jak merry lub marry, vary jak very, hairy jak Harry<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/e\u0259\/ i \/e\u026a\/ w wyrazach zapisywanych przez \u201eai\u201d, np. dairy, fairy, hairy zawieraj\u0105 \/e\u0259\/, main, plain, rain zawieraj\u0105 \/e\u026a\/<\/li>\n\n\n\n<li>ameryka\u0144ska wymowa g\u0142osek \/\u025br\/, szczeg\u00f3lnie w wyrazach, gdzie w odmianie brytyjskiej nie wymawia si\u0119 \/r\/, np. air, hair, there<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie area \/a\u02c8ri\u02d0ja\/ lub podobnie; prawid\u0142ow\u0105 wymow\u0105 jest \/\u02c8e\u0259ri\u0259\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Dyftong \/e\u0259\/ wyst\u0119puje w wielu homofonach, tzn. wyrazach o r\u00f3\u017cnym znaczeniu i pisowni, lecz takiej samej wymowie. W nast\u0119puj\u0105cych parach i tr\u00f3jkach wyraz\u00f3w wymowa jest taka sama: air, ere i heir; bare i bear; hair i hare; mare i mayor; pair, pare i pear; there, their i they\u2019re.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong8\">Jak wymawia\u0107 \/\u028a\u0259\/ (wymowa brytyjska)<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/\u028a\u0259\/ zaczyna si\u0119 zaokr\u0105glon\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u028a\/ mi\u0119dzy przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy tyln\u0105 a \u015brodkow\u0105, a ko\u0144czy samog\u0142osk\u0105 szwa \/\u0259\/ w pozycji \u015bredniej \u015brodkowej. By wym\u00f3wi\u0107 samog\u0142osk\u0119 \/\u028a\/, u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk i usta jak do polskiej g\u0142oski \/u\/ i stopniowo przesu\u0144 j\u0119zyk nieco do przodu i otw\u00f3rz usta nieco szerzej, jednocze\u015bnie nieco zmniejszaj\u0105c stopie\u0144 zaokr\u0105glenia warg. Teraz otw\u00f3rz usta nieco szerzej i przesu\u0144 j\u0119zyk do lu\u017anej pozycji \u015brodkowej, jak do \u015bredniej g\u0142oski \/\u025c\u02d0\/, i wym\u00f3w g\u0142osk\u0119 \/\u0259\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [\u028a, \u0259, \u028a, \u0259]. Teraz wym\u00f3w \/\u028a\/ i stopniowo zmieniaj<br>ustawienia j\u0119zyka, \u017cuchwy i warg do \/\u0259\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/\u028a\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c ko\u0144cowego \/\u0259\/.<\/p>\n\n<p>G\u0142oska szwa \/\u0259\/ nie mo\u017ce by\u0107 akcentowana. Tam, gdzie \/\u028a\u0259\/ stoi w sylabie akcentowanej, nacisk k\u0142adzie si\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 pierwsz\u0105, czyli \/\u028a\/, podczas gdy \/\u0259\/ nale\u017cy wym\u00f3wi\u0107 s\u0142abiej.<\/p>\n\n<p>Dyftong \/\u028a\u0259\/ jest rzadki we wsp\u00f3\u0142czesnej brytyjskiej odmianie og\u00f3lnej (standardowej).<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u028a\u0259\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>po p\u00f3\u0142samog\u0142osce \/j\/ nadal u\u017cywa si\u0119 \/\u028a\u0259\/: curious, Europe, neuron, security<\/li>\n\n\n\n<li>w kilku s\u0142owach pojawia si\u0119 po innej sp\u00f3\u0142g\u0142osce: mature, rural<\/li>\n\n\n\n<li>w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach wi\u0119kszo\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w odmiany og\u00f3lnej wymawia \u015bredni\u0105 tyln\u0105 zaokr\u0105glon\u0105 g\u0142osk\u0119 \/\u0254\u02d0\/, podczas gdy \/\u028a\u0259\/ jest typowe dla starszych os\u00f3b z angielskiej klasy wy\u017cszej (tzw. \u201eangielszczyzny Kr\u00f3lowej\u201d): cure, sure, moor, poor, tour, you\u2019re, jury<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej g\u0142oski \/u\/ lub angielskiej \/u\u02d0\/ w miejscu starszego \/\u028a\u0259\/ lub nowszego \/\u0254\u02d0\/: typowe jest b\u0142\u0119dne wymawianie [ju(\u02d0)] w wyrazach tour, tourism, tourist po wp\u0142ywem polskiej g\u0142oski \/u\/ w wyrazie turysta itp.<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie ameryka\u0144skich g\u0142osek \/\u028ar\/ lub polskich \/ur\/ przed niem\u0105 liter\u0105 \u201er\u201d: mature, secure, r\u00f3wnie\u017c wymawianie pure jak polskiego wyrazu pi\u00f3r, moor jak polskiego wyrazu mur<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dyftong9\">Jak wymawia\u0107 \/o\u028a\/ (wymowa ameryka\u0144ska)<\/h3>\n\n<p>Dyftong \/o\u028a\/ zaczyna si\u0119 zaokr\u0105glon\u0105, \u015bredni\u0105, \u015brodkow\u0105 samog\u0142osk\u0105 blisk\u0105 g\u0142oski \/\u0254\u02d0\/ i ko\u0144czy zaokr\u0105glon\u0105 samog\u0142osk\u0105 \/\u028a\/, kt\u00f3ra jest mi\u0119dzy pozycj\u0105 przymkni\u0119t\u0105 a \u015bredni\u0105 i mi\u0119dzy tyln\u0105 a \u015brodkow\u0105. By wym\u00f3wi\u0107 pierwsz\u0105 samog\u0142osk\u0119, wym\u00f3w p\u00f3\u0142otwarte tylne polskie \u201eo\u201d \/\u0254\/ i stopniowo przymykaj \u017cuchw\u0119 w kierunku pozycji jak do polskiego \/u\/, pami\u0119taj\u0105c o zaokr\u0105glonej pozycji warg. W mniej wi\u0119cej jednej czwartej odcinka mi\u0119dzy polskim \u201eo\u201d \/\u0254\/ a polskim \/u\/ odnajdziesz pierwsz\u0105 g\u0142osk\u0119, czyli \/o\/. Po wym\u00f3wieniu \/o\/ przymknij nieco usta i utrzymuj je w pozycji zaokr\u0105glonej, cho\u0107 nie tak jak do polskiego \/u\/, i wym\u00f3w \/\u028a\/. Najpierw wymawiaj obie g\u0142oski osobno: [o, \u028a, o, \u028a]. Teraz wym\u00f3w \/o\/ i stopniowo zmieniaj ustawienia j\u0119zyka, \u017cuchwy i warg do \/\u028a\/. Angielskich dyftong\u00f3w nie nale\u017cy wymawia\u0107 zbyt szybko: wymowa cz\u0119\u015bci blisko \/o\/ powinna trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c<br>ko\u0144cowego \/\u028a\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/o\u028a\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: own, oak, old, open<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/sp\u00f3\u0142g\u0142oskach: coach, spoke, cold, donut<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: so, no, grow, flow<\/li>\n\n\n\n<li>w sylabie nieakcentowanej: w wyrazach (okay, cooperate), frazach (no way!, oh no!)<\/li>\n\n\n\n<li>przed samog\u0142osk\u0105 \/\u025a\/: lower, blower, slower<br><\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \u201eo\u0142\u201d \/\u0254w\/ z bardzo kr\u00f3tk\u0105 tyln\u0105 samog\u0142osk\u0105 i p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 \u201e\u0142\u201d \/w\/ zamiast \/\u028a\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie nosowego \u201e\u0105\u201d \/\u0254\u0303\/ w wyrazach don\u2019t, won\u2019t<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/: np. w wyrazach gol, walkower, broker, d\u017coker, cola zapo\u017cyczonych z angielskich goal, walkover, broker, joker, cola, spolszczona wymowa zawiera g\u0142osk\u0119 \/\u0254\/, a oryginalna \/o\u028a\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \u201eo\u201d \/\u0254\/ zamiast \/o\u028a\/ w nazwach Poland, Polish<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloski\">Sp\u00f3\u0142g\u0142oski<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska1\">Jak wymawia\u0107 \/p\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/p\/ jest zwarta, dwuwargowa i bezd\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/p\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco szcz\u0119k\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y, a j\u0119zyk le\u017ca\u0142 za dolnymi z\u0119bami i nie dotyka\u0142 ani g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w, ani podniebienia. Zamknij usta ca\u0142kowicie. Wargi nie powinny by\u0107 ani rozszerzone, ani zaokr\u0105glone. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco wydychanego powietrza do jamy ustnej i otw\u00f3rz szybko usta tak, by uwolni\u0107 powietrze pod zwi\u0119kszonym ci\u015bnieniem i w ten spos\u00f3b wym\u00f3wi\u0107 \/p\/. Poniewa\u017c jest to sp\u00f3\u0142g\u0142oska bezd\u017awi\u0119czna, nie u\u017cywaj do tego strun g\u0142osowych. W j\u0119zyku polskim wyst\u0119puje \/p\/, wi\u0119c zwyk\u0142e angielskie \/p\/ nie powinno by\u0107 trudne. Trudno\u015b\u0107 mo\u017ce sprawia\u0107 \/p\/ z przydechem, zapisywane [ph]. Na pocz\u0105tku sylaby akcentowanej lub s\u0142owa angielskie \/p\/ jest wymawiane z wi\u0119ksz\u0105 moc\u0105. We\u017a do r\u0119ki niewielk\u0105 kartk\u0119 papieru i ustaw j\u0105 kilka centymetr\u00f3w od ust. Je\u015bli powiesz \/p\/ odpowiednio mocno, czyli wypu\u015bcisz powietrze szybciej, kartka powinna si\u0119 nieco poruszy\u0107. Kartka nie powinna si\u0119 poruszy\u0107, gdy wym\u00f3wisz \u201ezwyk\u0142e\u201d \/p\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/p\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wersja z przydechem [ph] na pocz\u0105tku s\u0142owa: pin, pan, pit, pot<\/li>\n\n\n\n<li>bez przydechu na pocz\u0105tku s\u0142owa mi\u0119dzy sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 a samog\u0142osk\u0105: spin, span, spit, spot<\/li>\n\n\n\n<li>mi\u0119dzy samog\u0142oskami: happy, nappy, floppy, hoping<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu s\u0142owa lub przed ostatni\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 w s\u0142owie: lap, deep, stop, maps, chips, kept<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Tylko pierwszy wiersz powy\u017cej zawiera s\u0142owa ze sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 z przydechem [ph].<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymowa zbyt s\u0142aba, przez co \/p\/ mo\u017ce brzmie\u0107 podobnie do ubezd\u017awi\u0119cznionej wersji \/b\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymowa [ps] i [pt] na pocz\u0105tku sylaby (tu: s\u0142owa), na co nie pozwalaj\u0105 regu\u0142y angielskiej wymowy, np. w wyrazach psychology, psychiatry (oba prawid\u0142owo wymawiane przez \/s\/), pterodactylus (prawid\u0142owo wymawiane przez \/t\/)<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska2\">Jak wymawia\u0107 \/b\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/b\/ jest zwarta, dwuwargowa i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/b\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y, a j\u0119zyk le\u017ca\u0142 za dolnymi z\u0119bami i nie dotyka\u0142 ani g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w, ani podniebienia. Zamknij usta ca\u0142kowicie. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco wydychanego powietrza do jamy ustnej i otw\u00f3rz szybko usta tak, by uwolni\u0107 powietrze<br>pod zwi\u0119kszonym ci\u015bnieniem i w ten spos\u00f3b wym\u00f3wi\u0107 \/b\/. Poniewa\u017c jest to sp\u00f3\u0142g\u0142oska d\u017awi\u0119czna, u\u017cyj wibracji strun g\u0142osowych, jak do polskiego \/b\/. G\u0142oska ta jest przewa\u017cnie wymawiana tak jak \/b\/ w j\u0119zyku polskim. Na pocz\u0105tku sylaby akcentowanej lub wyrazu angielskie \/p\/ jest wymawiane<br>z przydechem, czyli wi\u0119ksz\u0105 moc\u0105, lecz angielskie \/b\/ nie ma tej cechy. We\u017a do r\u0119ki niewielk\u0105 kartk\u0119 papieru i ustaw j\u0105 kilka centymetr\u00f3w od ust. Je\u015bli powiesz \/p\/ odpowiednio mocno w wyrazie pan, kartka powinna si\u0119 nieco poruszy\u0107. Kartka nie powinna si\u0119 poruszy\u0107, gdy wym\u00f3wisz \/b\/ w wyrazie ban.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/b\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: bad, bat, ball, better, begin, bike, Barbara, bring, bright, bliss<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce: abbey, about, above, object, obey, Sebastian<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/p\/: cab, lab, grab, snob, cub, robe, shrub<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/b\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Gdy \/b\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona przed pauz\u0105, ta niewielka r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci samog\u0142oski jest istotna w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w takich jak cab i cap, robe i rope.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie mocnego \/p\/ zamiast s\u0142abszego bezd\u017awi\u0119cznego \/b\/ na ko\u0144cu wyrazu, np. rip zamiast rib<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/b\/ w wyrazach zawieraj\u0105cych niem\u0105 liter\u0119 \u201eb\u201d: debt, doubt, bomb, dumb, lamb, limb, plumber (number w znaczeniu \u201ebardziej zdr\u0119twia\u0142y\u201d nie zawiera \/b\/, ale number \u201enumer\u201d tak).<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska3\">Jak wymawia\u0107 \/t\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/t\/ jest zwarta, dzi\u0105s\u0142owa i bezd\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/t\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 dzi\u0105se\u0142 (wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego) nieco z ty\u0142u w por\u00f3wnaniu z polskim \/t\/ i blokowa\u0142 przep\u0142yw wydychanego powietrza. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco powietrza na j\u0119zyk i szybko odsu\u0144 go od dzi\u0105s\u0142a. Nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak przy polskim \/t\/. <\/p>\n\n<p>Na pocz\u0105tku sylaby akcentowanej lub wyrazu \/t\/ wymawia si\u0119 z przydechem (w zapisie<br>fonetycznym [th]), czyli mocniej ni\u017c zwykle. Je\u015bli wym\u00f3wisz wyraz top, w kt\u00f3rym \/t\/ jest jedyn\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 na pocz\u0105tku sylaby, \/t\/ powinno by\u0107 mocniejsze ni\u017c w wyrazach stop lub pot.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/t\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu, gdzie jest [th] z przydechem: tea, too, tell, teach, turkey<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: atom, item, steam, stay, actor<\/li>\n\n\n\n<li>w zbitce \/tr\/, gdzie brzmi nieco podobnie do \/t\u0283\/: tree, tray, trip, street, pantry<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: cat, let, sweet, boat, about<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych s\u0142owach wielu u\u017cytkownik\u00f3w angielszczyzny brytyjskiej zast\u0119puje \/t\/ g\u0142osk\u0105 zwan\u0105 zwarciem krtaniowym [\u0294]. Wymawia si\u0119 je przez zatrzymanie przep\u0142ywu powietrza przy strunach g\u0142osowych, jak przy odchrz\u0105kiwaniu lub kaszlu, a potem uwolnienie powietrza. Angloj\u0119zyczni u\u017cywaj\u0105 g\u0142oski [\u0294] w wyrazach button, mutton, little, bottle, notebook i na ko\u0144cu what, cat, szczeg\u00f3lnie gdy po nich nast\u0119puje s\u0142owo zaczynaj\u0105ce si\u0119 nieakcentowan\u0105 samog\u0142osk\u0105. Nie trzeba umie\u0107 wymawia\u0107 [\u0294], by by\u0107 dobrze rozumianym, lecz warto wiedzie\u0107, gdzie wyst\u0119puje, po to, by lepiej rozumie\u0107 innych u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka angielskiego.<\/p>\n\n<p>W niekt\u00f3rych s\u0142owach u\u017cytkownicy angielszczyzny ameryka\u0144skiej zast\u0119puj\u0105 \/t\/ g\u0142osk\u0105 zwan\u0105 d\u017awi\u0119czn\u0105 uderzeniow\u0105 dzi\u0105s\u0142ow\u0105 [\u027e]. Wymawia si\u0119 je przez pojedyncze uderzenie ko\u0144cem j\u0119zyka o wa\u0142 dzi\u0105s\u0142owy \u2013 tak te\u017c cz\u0119sto wymawiamy polskie \/r\/, szczeg\u00f3lnie, gdy m\u00f3wimy szybko. Taka jest r\u00f3wnie\u017c wymowa \/r\/ np. w dialektach szkockich i irlandzkich j\u0119zyka angielskiego. G\u0142oski [\u027e] w miejscu \/t\/ u\u017cywa si\u0119 w \u015brodku wyrazu mi\u0119dzy samog\u0142osk\u0105 akcentowan\u0105 a nieakcentowan\u0105, szczeg\u00f3lnie \/\u0259\/ lub \/\u025a\/: latter, butter, whatever, city. Czasem po g\u0142osce [\u027e] nast\u0119puje samog\u0142oska akcentowana, np. \/a\u028a\/ w get out.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie \/t\/ bez przydechu tam, gdzie jest wymagany<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/t\/, w kt\u00f3rym koniec j\u0119zyka cz\u0119sto dotyka g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/tr\/ identycznie jak \/t\u0283\/, np. trip jak chip, truck jak Chuck<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/t\/ w wyrazach zawieraj\u0105cych niem\u0105 liter\u0119 \u201et\u201d: listen, castle, whistle, ballet, duvet<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska4\">Jak wymawia\u0107 \/d\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/d\/ jest zwarta, dzi\u0105s\u0142owa i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/d\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 dzi\u0105se\u0142 (wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego) nieco z ty\u0142u w por\u00f3wnaniu z polskim \/d\/ i blokowa\u0142 przep\u0142yw wydychanego powietrza. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco powietrza na j\u0119zyk i szybko odsu\u0144 go od dzi\u0105s\u0142a. Poniewa\u017c jest to sp\u00f3\u0142g\u0142oska d\u017awi\u0119czna, u\u017cyj wibracji strun g\u0142osowych, jak do polskiego \/d\/.<br>Na pocz\u0105tku sylaby akcentowanej lub wyrazu angielskie \/t\/ jest wymawiane z przydechem, czyli wi\u0119ksz\u0105 moc\u0105, lecz angielskie \/d\/ nie ma tej cechy. Je\u015bli wym\u00f3wisz po sobie wyrazy time i dime, wym\u00f3w g\u0142osk\u0119 \/t\/ mocniej ni\u017c \/d\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/d\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: day, do, does, dear, dog, dim, darling, Denmark<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce: adore, Adam, edit, idol, model<\/li>\n\n\n\n<li>w zbitce \/dr\/, gdzie brzmi nieco podobnie do \/d\u0292\/: dry, drive, drain, drawing<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/t\/: did, mad, bad, bread; w tych wyrazach najpierw jest d\u017awi\u0119czna, a potem ubezd\u017awi\u0119czniona: dad, did, Donald<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/d\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Gdy \/d\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona przed pauz\u0105, ta niewielka r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci samog\u0142oski jest istotna w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w takich jak bed i bet, broad i brought.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie mocnego bezd\u017awi\u0119cznego \/t\/ na ko\u0144cu wyrazu: write zamiast ride, bat zamiast bad<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/d\/, w kt\u00f3rym koniec j\u0119zyka cz\u0119sto dotyka g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/d\/ w wyrazach zawieraj\u0105cych niem\u0105 liter\u0119 \u201ed\u201d: handsome, sandwich, pierwszej \u201ed\u201d w Wednesday<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/dr\/ tak samo jak \/d\u0292\/: drain i Jane, drug i jug<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska5\">Jak wymawia\u0107 \/k\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/k\/ jest zwarta, mi\u0119kkopodniebienna i bezd\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/k\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka tak, by j\u0119zyk dotyka\u0142 podniebienia mi\u0119kkiego i blokowa\u0142 przep\u0142yw wydychanego powietrza. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco powietrza na j\u0119zyk i szybko odsu\u0144 go od podniebienia mi\u0119kkiego. Nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak przy polskim \/k\/. Na pocz\u0105tku sylaby akcentowanej lub wyrazu \/k\/ wymawia si\u0119 z przydechem (w zapisie fonetycznym [kh]), czyli mocniej ni\u017c zwykle. Je\u015bli wym\u00f3wisz wyraz cool, w kt\u00f3rym \/k\/ jest jedyn\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 na pocz\u0105tku sylaby, \/k\/ powinno by\u0107 mocniejsze ni\u017c w wyrazach school lub Luke. Warto wspomnie\u0107, \u017ce sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/g\/ nie ma przydechu, wi\u0119c w parze wyraz\u00f3w cold i gold g\u0142osk\u0119 \/k\/ wymawiaj mocniej ni\u017c \/g\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/k\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu, gdzie jest [kh] z przydechem: key, case, cat, call, California<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: scream, sky, actor, octopus, occur<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: bake, make, back, look, task<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie \/k\/ bez przydechu tam, gdzie jest wymagany<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie liter \u201cch\u201d, np. wyrazy ache, choir, psychiatry zawieraj\u0105 \/k\/, nie \/t\u0283\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/k\/ w wyrazach zawieraj\u0105cych niem\u0105 liter\u0119 \u201ek\u201d: np. wyrazy knee, know, knowledge, knife zaczynaj\u0105 si\u0119 g\u0142osk\u0105 \/n\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska6\">Jak wymawia\u0107 \/g\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/g\/ jest zwarta, mi\u0119kkopodniebienna i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/g\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka tak, by j\u0119zyk dotyka\u0142 podniebienia mi\u0119kkiego i blokowa\u0142 przep\u0142yw wydychanego powietrza. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco powietrza na j\u0119zyk i szybko odsu\u0144 go od podniebienia mi\u0119kkiego. U\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak przy polskim \/g\/. Na pocz\u0105tku sylaby akcentowanej lub wyrazu \/k\/ wymawia si\u0119 z przydechem, czyli<br>mocniej ni\u017c zwykle. Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/g\/ nie ma przydechu, wi\u0119c w parze wyraz\u00f3w coat i goat g\u0142osk\u0119 \/k\/ wymawiaj mocniej ni\u017c \/g\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/g\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: go, girl, ghost, guest, give, get<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: ago, again, eager, anger, England<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/k\/: bag, tag, log, vague, league; w tych wyrazach pierwsza \/g\/ jest d\u017awi\u0119czna, a druga ubezd\u017awi\u0119czniona: gag, gig<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/g\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Gdy \/g\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona przed pauz\u0105, ta niewielka r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci samog\u0142oski jest istotna w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w takich jak bag i back, log i lock.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie mocnego bezd\u017awi\u0119cznego \/k\/ na ko\u0144cu wyrazu, np. lack zamiast lag<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie litery \u201eg\u201d, np. wyrazy gill, gift, Gilbert maj\u0105 \/g\/, nie \/d\u0292\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/g\/ w wyrazach zawieraj\u0105cych niem\u0105 liter\u0119 \u201eg\u201d: gnat, gnaw, sign, align, long, strong<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska7\">Jak wymawia\u0107 \/f\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/f\/ jest szczelinowa, wargowo-z\u0119bowa i bezd\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/f\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone, a j\u0119zyk powinien le\u017ce\u0107 nisko, z dala od g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w, wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego i podniebienia. Przesu\u0144 \u017cuchw\u0119 nieco w ty\u0142 i dotknij przednich g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w \u015brodkiem dolnej wargi. Wydychaj\u0105c powietrze, wym\u00f3w d\u0142ugie [fff], a potem kr\u00f3tkie \/f\/, jak w j\u0119zyku polskim. Nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak przy polskim \/f\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/f\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: far, for, face, fine, fact, funny, forget<\/li>\n\n\n\n<li>cz\u0119sto w zbitkach sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych \/fl\/ i \/fr\/: fly, flee, flake, fright, phrase, friend<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce lub samog\u0142osce: after, afford, effect, often, awful<\/li>\n\n\n\n<li>w r\u00f3\u017cnych pozycjach w zapo\u017cyczeniach z greki maj\u0105cych w zapisie ortograficznym \u201eph\u201d: philosophy, pharmacy, physical, physician, photograph, w nazwie ameryka\u0144skiego miasta Philadelphia<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: chief, half, belief, rough, tough<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>mylenie \/f\/ i \/v\/ w parach pokrewnych wyraz\u00f3w belief i believe, half i halve, life i live oraz wyrazach funkcyjnych (gramatycznych) off i of, gdzie pierwsze s\u0142owo ma \/f\/, a drugie \/v\/<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie liter \u201eph\u201d i \u201egh\u201d w zapisie ortograficznym: wyrazy physicist, phonetics, enough, cough zawieraj\u0105 \/f\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska8\">Jak wymawia\u0107 \/v\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/v\/ jest szczelinowa, wargowo-z\u0119bowa i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/v\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone, a j\u0119zyk powinien le\u017ce\u0107 nisko, z dala od g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w, wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego i podniebienia. Przesu\u0144 \u017cuchw\u0119 nieco w ty\u0142 i dotknij przednich g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w \u015brodkiem dolnej wargi. Wydychaj\u0105c powietrze, wym\u00f3w d\u0142ugie [vvv], a potem kr\u00f3tkie \/v\/, jak \u201ew\u201d w j\u0119zyku polskim. Nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak przy polskim \/v\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/v\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: van, vast, verb, valley, very, vacation<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub \/n\/: ever, even, over, cover, provide, evidence, envy, anvil, oba zapisy imienia Steven\/Stephen<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/f\/: of, love, have, brave, save, move, live<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/v\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Gdy \/v\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona przed pauz\u0105, ta niewielka r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci samog\u0142oski jest istotna w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w takich jak save i safe, prove i proof<\/p>\n\n<p>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie mocnego bezd\u017awi\u0119cznego \/f\/ na ko\u0144cu wyrazu: life zamiast przymiotnika live, off zamiast of<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/v\/ z \/w\/, szczeg\u00f3lnie w wyrazach zawieraj\u0105cych obie g\u0142oski: wave, waive, wives, vowel, vow<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska9\">Jak wymawia\u0107 \/\u03b8\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska szczelinowa mi\u0119dzyz\u0119bowa bezd\u017awi\u0119czna \/\u03b8\/ i jej d\u017awi\u0119czny odpowiednik \/\u00f0\/ to chyba najs\u0142ynniejsze g\u0142oski angielskie, znane z trudno\u015bci, jakie sprawiaj\u0105 ucz\u0105cym si\u0119 tego j\u0119zyka. Tak naprawd\u0119 ich wymowa nie jest trudna, lecz je\u015bli uczysz si\u0119 j\u0119zyka angielskiego od lat i wymawiasz te g\u0142oski nieprawid\u0142owo, pozbycie si\u0119 b\u0142\u0119dnej wymowy mo\u017ce stanowi\u0107 pewn\u0105 przeszkod\u0119. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u03b8\/, mo\u017cesz zacz\u0105\u0107 od wym\u00f3wienia g\u0142oski \/f\/, w kt\u00f3rej j\u0119zyk le\u017cy nisko, \u017cuchwa jest cofni\u0119ta, a dolna warga dotyka przednich g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w. Wymawiaj\u0105c \/f\/, stopniowo odsu\u0144 doln\u0105 warg\u0119 od g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w i podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 brzegu przednich g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w. Mo\u017cesz spojrze\u0107 w lustro i zobaczy\u0107, gdzie le\u017cy koniec j\u0119zyka. Nie wysuwaj j\u0119zyka za daleko, poniewa\u017c w\u00f3wczas nie wym\u00f3wisz prawid\u0142owej angielskiej g\u0142oski. Podobnie jak \/f\/, \/\u03b8\/ jest g\u0142osk\u0105 bezd\u017awi\u0119czn\u0105 i szczelinow\u0105, nie zwart\u0105.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u03b8\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: thin, thick, think, thank, three<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce lub samog\u0142osce: author, athlete, healthy, monthly, everything<\/li>\n\n\n\n<li>w r\u00f3\u017cnych pozycjach w wyrazach zapo\u017cyczonych z greki: theatre, theory, thesis, method, mathematics<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: bath, earth, both, north, south, mouth<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \/t\/, w kt\u00f3rym j\u0119zyk cz\u0119sto le\u017cy blisko z\u0119b\u00f3w, tak \u017ce thin brzmi jak tin<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/f\/, tak \u017ce thin brzmi jak fin<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/s\/, tak \u017ce thin brzmi jak sin<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie pisowni \u201eth\u201d: thyme, Thomas, Thames, Thailand maj\u0105 \/t\/, nie \/\u03b8\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych odmianach j\u0119zyka angielskiego \/\u03b8\/ zast\u0119puje inna g\u0142oska, np. wielu mieszka\u0144c\u00f3w Londynu i okolic wymawia \/f\/, a niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy Nowego Jorku \/t\/.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska10\">Jak wymawia\u0107 \/\u00f0\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska szczelinowa mi\u0119dzyz\u0119bowa d\u017awi\u0119czna \/\u00f0\/ bywa wyzwaniem dla ucz\u0105cych si\u0119 j\u0119zyka angielskiego. Tak naprawd\u0119 jej wymowa nie jest trudna. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u00f0\/, zacznij od wym\u00f3wienia g\u0142oski \/v\/, w kt\u00f3rej j\u0119zyk le\u017cy nisko, \u017cuchwa jest cofni\u0119ta, a dolna warga dotyka przednich g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w. Wymawiaj\u0105c \/v\/, stopniowo odsu\u0144 doln\u0105 warg\u0119 od g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w i podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 brzegu przednich g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w. Mo\u017cesz spojrze\u0107 w lustro i zobaczy\u0107, gdzie le\u017cy koniec j\u0119zyka. Nie wysuwaj j\u0119zyka za daleko, poniewa\u017c w\u00f3wczas nie wym\u00f3wisz prawid\u0142owej angielskiej g\u0142oski. Podobnie jak \/v\/, \/\u00f0\/ jest g\u0142osk\u0105 d\u017awi\u0119czn\u0105 i szczelinow\u0105, nie zwart\u0105.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u00f0\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu, szczeg\u00f3lnie w s\u0142owach funkcyjnych: the, they, this, that, these, those, there, thereby, therefore, thus, then, than, though<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce: other, another, rather, mother, father, further, bother, weather<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/\u03b8\/: booth, smooth, with, breathe, wreathe<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych wyrazach pokrewnych i formach tego samego wyrazu rzeczownik w liczbie pojedynczej ko\u0144czy si\u0119 g\u0142osk\u0105 \/\u03b8\/, a rzeczownik w liczbie mnogiej lub czasownik g\u0142osk\u0105 \/\u00f0\/. W poni\u017cszych parach pierwsze s\u0142owo zawiera g\u0142osk\u0119 \/\u03b8\/, a drugie \/\u00f0\/: bath \u2013 bathe, breath \u2013 breathe, tooth \u2013 teethe, wreath \u2013 wreathe, bath \u2013 baths, mouth \u2013 mouths.<br>Co prawda g\u0142oska d\u017awi\u0119czna \/\u00f0\/ ulega ubezd\u017awi\u0119cznieniu na ko\u0144cu wyrazu, lecz w por\u00f3wnaniu z \/\u03b8\/ jest wymawiana s\u0142abiej oraz wyd\u0142u\u017ca poprzedzaj\u0105c\u0105 j\u0105 samog\u0142osk\u0119. <br>Zasada wymiany \/\u03b8\/ na \/\u00f0\/ w formie liczby mnogiej nie zawsze obowi\u0105zuje, np. w parach month \u2013 months, moth \u2013 moths oba wyrazy zawieraj\u0105 bezd\u017awi\u0119czn\u0105 \/\u03b8\/.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \/d\/, w kt\u00f3rym j\u0119zyk cz\u0119sto le\u017cy blisko z\u0119b\u00f3w, tak \u017ce then brzmi jak den<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/v\/, tak \u017ce than brzmi jak van<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie polskiego \/z\/, tak \u017ce then brzmi jak zen<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych odmianach j\u0119zyka angielskiego \/\u00f0\/ zast\u0119puje inna g\u0142oska, np. \/v\/ w dialektach Londynu lub \/d\/ w dialekcie afroameryka\u0144skim.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska11\">Jak wymawia\u0107 \/s\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/s\/ jest szczelinowa, dzi\u0105s\u0142owa i bezd\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/s\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 dzi\u0105se\u0142 (wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego) nieco z ty\u0142u w por\u00f3wnaniu z polskim \/s\/, lecz sam koniec j\u0119zyka nie blokowa\u0142 przep\u0142ywu powietrza. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco powietrza na j\u0119zyk i wym\u00f3w<br>g\u0142osk\u0119 w ten spos\u00f3b co polskie \/s\/. Do \/s\/ nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak po polsku.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/s\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: see, say, speak, stop, street, splash, school, city, central<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: ask, person, answer, receive, expert, message, possible<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: bus, class, boss, face, ice, yes, perhaps<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>G\u0142oska \/s\/ jest jedn\u0105 z niewielu, kt\u00f3re tworz\u0105 d\u0142u\u017csze zbitki sp\u00f3\u0142g\u0142oskowe niemo\u017cliwe w przypadku \/z\/ lub innych podobnych g\u0142osek. Przyk\u0142adami s\u0105 \/spr\/ w spray, \/str\/ w straight, \/spl\/ w split, \/sps\/ liczbie mnogiej wasps i \/s\u03b8m\/ w isthmus.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \/s\/, w kt\u00f3rym j\u0119zyk le\u017cy bli\u017cej z\u0119b\u00f3w, ewentualnie wymowa podobna do g\u0142oski \/\u03b8\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/z\/ zamiast \/s\/ w wyrazie soup (inaczej ni\u017c w polskim wyrazie zupa)<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/z\/ mi\u0119dzy samog\u0142oskami: wyrazy basis, dinosaur, fantasy, crisis, analysis zawieraj\u0105 \/s\/, podczas gdy polskie baza, dinozaur, fantazja, kryzys, analiza zawieraj\u0105 \/z\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/s\/ w wyrazach z niem\u0105 liter\u0105 \u201es\u201d: island, isle, aisle, debris<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska12\">Jak wymawia\u0107 \/z\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/z\/ jest szczelinowa, dzi\u0105s\u0142owa i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/z\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 dzi\u0105se\u0142 (wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego) nieco z ty\u0142u w por\u00f3wnaniu z polskim \/z\/, lecz sam koniec j\u0119zyka nie blokowa\u0142 przep\u0142ywu powietrza. Zamiast zrobi\u0107 wydech nosem, skieruj nieco powietrza na j\u0119zyk i wym\u00f3w g\u0142osk\u0119 w ten spos\u00f3b co polskie \/z\/. Do \/z\/ u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak po polsku.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/z\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: zoo, zap, zest, zebra, zucchini<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce\/samog\u0142osce: easy, lazy, crazy, music, poison, exam<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/s\/: is, was, jazz, choose, lose, please, advise<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/z\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Gdy \/z\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona przed pauz\u0105, ta niewielka r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci samog\u0142oski jest istotna w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w takich jak buzz i bus, lose i loose.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiego \/z\/, w kt\u00f3rym j\u0119zyk le\u017cy bli\u017cej z\u0119b\u00f3w, ewentualnie wymowa podobna do g\u0142oski \/\u00f0\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie mocnego bezd\u017awi\u0119cznego \/s\/ na ko\u0144cu wyrazu, np. force zamiast fours<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie litery \u201cs\u201d: rise, lose, rose, music, desert, present, president zawieraj\u0105 \/z\/, nie \/s\/<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie litery \u201ex\u201d: examination, example zawieraj\u0105 \/gz\/, nie \/ks\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska13\">Jak wymawia\u0107 \/\u0283\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/\u0283\/ jest bezd\u017awi\u0119czna, zadzi\u0105s\u0142owa (dzi\u0105s\u0142owo-podniebienna) i szczelinowa. By j\u0105 wym\u00f3wi\u0107, najpierw wym\u00f3w dwie polskie g\u0142oski: \u201esz\u201d \/\u0283\/ i \u201e\u015b\u201d \/\u0255\/. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugi, szumi\u0105cy d\u017awi\u0119k, w kt\u00f3rym zaczniesz od polskiej g\u0142oski \/\u0283\/ i sko\u0144czysz w miejscu \/\u0255\/. Zauwa\u017c, \u017ce artykulacja zmienia si\u0119 nie tylko ze wzgl\u0119du na punkt za dzi\u0105s\u0142ami i na podniebieniu, kt\u00f3ry jest najbli\u017cej j\u0119zyka, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na to, czy koniec j\u0119zyka jest zagi\u0119ty ku g\u00f3rze, a \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 nie jest podniesiona (\/\u0283\/) czy te\u017c \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka jest najbli\u017cej podniebienia (\/\u0255\/). Teraz znajd\u017a tak\u0105 pozycj\u0119 j\u0119zyka, przy kt\u00f3rej ostatnia g\u0142oska wyrazu cash b\u0119dzie pomi\u0119dzy t\u0105 w wyrazie kasz i t\u0105 w wyrazie Ka\u015b. Usta powinny by\u0107 lekko zaokr\u0105glone do \/\u0283\/, podobnie jak po polsku. Do \/\u0283\/ nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0283\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: she, share, shy, shall, shirt, short, shape, sugar<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub (rzadziej) sp\u00f3\u0142g\u0142osce: session, fashion, passion, motion, action<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: ash, cash, wish, push, rush, leash, English<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej zadzi\u0105s\u0142owej g\u0142oski \u201esz\u201d \/\u0283\/ lub podniebiennej \u201e\u015b\u201d \/\u0255\/, np. wymawianie shop jak szop lub wash jak \u0142o\u015b<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie liter \u201essi\u201d i \u201eti\u201d jako \/sj\/ lub \/tj\/: wyrazy mission, passion, lotion, ration zawieraj\u0105 \/\u0283\/<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie liter \u201es\u201d i \u201ec\u201d jako \/s\/: wyrazy sure, sugar, ocean, crustacean zawieraj\u0105 \/\u0283\/<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie liter \u201cch\u201d jako \/t\u0283\/: wyrazy chef, chauffeur, machine i nazwy w\u0142asne Michigan, Chicago, Charlotte zawieraj\u0105 \/\u0283\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska14\">Jak wymawia\u0107 \/\u0292\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/\u0292\/ jest bezd\u017awi\u0119czna, zadzi\u0105s\u0142owa (dzi\u0105s\u0142owo-podniebienna) i szczelinowa. By j\u0105 wym\u00f3wi\u0107, najpierw wym\u00f3w dwie polskie g\u0142oski: \u201e\u017c\u201d \/\u0292\/ i \u201e\u017a\u201d \/\u0291\/. Teraz wym\u00f3w d\u0142ugi, szumi\u0105cy d\u017awi\u0119k, w kt\u00f3rym zaczniesz od polskiej g\u0142oski \/\u0292\/ i sko\u0144czysz w miejscu \/\u0291\/. Zauwa\u017c, \u017ce artykulacja zmienia si\u0119 nie tylko ze wzgl\u0119du na punkt za dzi\u0105s\u0142ami i na podniebieniu, kt\u00f3ry jest najbli\u017cej j\u0119zyka, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na to, czy koniec j\u0119zyka jest zagi\u0119ty ku g\u00f3rze, a \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 nie jest podniesiona (\/\u0292\/) czy te\u017c \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka jest najbli\u017cej podniebienia (\/\u0291\/). Teraz znajd\u017a tak\u0105 pozycj\u0119 j\u0119zyka, przy kt\u00f3rej<br>g\u0142oska zapisywana liter\u0105 \u201es\u201d w leasure b\u0119dzie pomi\u0119dzy t\u0105 w wyrazie le\u017c\u0119 i t\u0105 w wyrazie lezie. Usta powinny by\u0107 lekko zaokr\u0105glone do \/\u0292\/, podobnie jak po polsku. Do \/\u0292\/ u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych.<br><\/p>\n\n<p>G\u0142oska \/\u0292\/ uwa\u017cana jest za najrzadziej wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w j\u0119zyku angielskim. Pojawia si\u0119 ona g\u0142\u00f3wnie w zapo\u017cyczeniach z j\u0119zyka francuskiego i \u0142aciny.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u0292\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: genre, gendarme, zwi\u0105zkach frazeologicznych, np. je ne sais quoi<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce: vision, precision, television, usual, visual, measure, pleasure, d\u00e9j\u00e0 vu<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/\u0283\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/\u0292\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Nie ma jednak przyk\u0142ad\u00f3w angielskich wyraz\u00f3w, w kt\u00f3rych jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 by\u0142by kontrast mi\u0119dzy \/\u0292\/ a \/\u0283\/.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej zadzi\u0105s\u0142owej g\u0142oski \u201e\u017c\u201d \/\u0292\/ lub podniebiennej \u201e\u017a\u201d \/\u0291\/ (le\u017c\u0119 lub lezie zamiast leasure jak w przyk\u0142adzie powy\u017cej)<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie mocnego bezd\u017awi\u0119cznego \/\u0283\/ na ko\u0144cu wyrazu<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/\u0292\/ i \/z\/ w pokrewnych wyrazach: w parach revise i revision, czasowniku use i usual, please i pleasure, pierwszy wyraz zawiera \/z\/, a drugi \/\u0292\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska15\">Jak wymawia\u0107 \/h\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska szczelinowa krtaniowa \/h\/ jest g\u0142osk\u0105, w kt\u00f3rej wydycha si\u0119 powietrze ustami bez tworzenia po drodze z krtani \u017cadnych przeszk\u00f3d j\u0119zykiem, z\u0119bami ani wargami. By wym\u00f3wi\u0107 \/h\/, otw\u00f3rz niezbyt szeroko usta, u\u0142\u00f3\u017c j\u0119zyk raczej nisko i zr\u00f3b wydech ustami. W przeciwie\u0144stwie do polskiej sp\u00f3\u0142g\u0142oski \u201eh\u201d\/\u201ech\u201d \/x\/, w kt\u00f3rej podnosimy \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka ku podniebieniu mi\u0119kkiemu, blisko pozycji do g\u0142osek \/\u014b\/, \/k\/ czy \/g\/, wymowa \/h\/ wymusza pewne odsuni\u0119cie j\u0119zyka od podniebienia. Konkretna pozycja j\u0119zyka i warg do \/h\/ zale\u017cy ka\u017cdorazowo od nast\u0119puj\u0105cej po niej samog\u0142oski. G\u0142oska \/h\/ jest zazwyczaj bezd\u017awi\u0119czna \u2013 gdy j\u0105 wymawiasz, nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych. Czasem jednak wyst\u0119puje jej d\u017awi\u0119czny wariant [\u0266], wymowa kt\u00f3rego r\u00f3\u017cni si\u0119 wy\u0142\u0105cznie wibracjami strun g\u0142osowych.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/h\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu przed samog\u0142osk\u0105: he, who, his, whose, heart, hurt, house, half, hamster, happy, hotel, history<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce: inhabit, inhibit, wyrazach z przyrostkiem -hood (parenthood, knighthood)<\/li>\n\n\n\n<li>mi\u0119dzy samog\u0142oskami, gdzie jest ud\u017awi\u0119cznion\u0105 g\u0142osk\u0105 [\u0266]: ahead, behave, behind<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej g\u0142oski mi\u0119kkopodniebiennej \/x\/, np. hall jak polski wyraz hol<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie niemej litery \u201eh\u201d: ah, hour, honest, exhibit, Sarah, Deborah nie maj\u0105 g\u0142oski \/h\/<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie liter \u201ech\u201d jako \/h\/ lub polskiej g\u0142oski \/x\/, np. w wyrazach ache, technology, psychology, kt\u00f3re zawieraj\u0105 \/k\/, nie \/h\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>W niekt\u00f3rych dialektach j\u0119zyka angielskiego (szczeg\u00f3lnie londy\u0144skim) u\u017cytkownicy cz\u0119sto opuszczaj\u0105 g\u0142osk\u0119 \/h\/. Nie zaleca si\u0119 niewymawiania \/h\/ ucz\u0105cym si\u0119 j\u0119zyka angielskiego jako obcego.<\/p>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska16\">Jak wymawia\u0107 \/t\u0283\/<\/h3>\n\n<p>G\u0142oska \/t\u0283\/ jest bezd\u017awi\u0119czn\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 zadzi\u0105s\u0142ow\u0105 (dzi\u0105s\u0142owo-podniebienn\u0105) zwarto-szczelinow\u0105. By j\u0105 wym\u00f3wi\u0107, najpierw wym\u00f3w dwie polskie g\u0142oski: \u201ecz\u201d \/t\u0283\/ i \u201e\u0107\u201d \/t\u0255\/. Zauwa\u017c, \u017ce artykulacja zmienia si\u0119 nie tylko ze wzgl\u0119du na punkt za dzi\u0105s\u0142ami i na podniebieniu, kt\u00f3ry jest najbli\u017cej j\u0119zyka, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na to, czy koniec j\u0119zyka jest zagi\u0119ty ku g\u00f3rze, a \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 nie jest podniesiona (\/t\u0283\/) czy te\u017c \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka jest najbli\u017cej podniebienia (\/t\u0255\/). Teraz znajd\u017a tak\u0105 pozycj\u0119 j\u0119zyka, w kt\u00f3rej zaczniesz g\u0142osk\u0119 dalej od dzi\u0105se\u0142 ni\u017c przy polskim \/t\u0283\/, lecz nie na samym podniebieniu twardym, jak przy polskim \/t\u0255\/. Je\u015bli wym\u00f3wisz angielski wyraz check i polskie wyrazy czek i ciek, pierwsza g\u0142oska w ka\u017cdym z tych wyraz\u00f3w powinna brzmie\u0107 inaczej. Do \/t\u0283\/ nie u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych. Pami\u0119taj r\u00f3wnie\u017c, \u017ce angielsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \/t\u0283\/ wymawia si\u0119 dalej od dzi\u0105se\u0142 w por\u00f3wnaniu ze zbitk\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osek \/tr\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/t\u0283\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: chair, chain, chip, chap, charm, Charles<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: butcher, watcher, question, suggestion, Frenchman<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: itch, catch, which, punch, lunch, peach, coach<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej zadzi\u0105s\u0142owej g\u0142oski \u201ecz\u201d \/t\u0283\/ lub podniebiennej \u201e\u0107\u201d \/t\u0255\/, np. beach podobnie do bicz lub bi\u0107<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/t\u0283\/ ze zbitk\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osek \/tr\/, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 bli\u017cej dzi\u0105se\u0142: chain jak train, chick jak trick<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dna interpretacja liter \u201ech\u201d, kt\u00f3re wymawia si\u0119 \/t\u0283\/, \/\u0283\/ lub \/k\/, e.g. chief zawiera \/t\u0283\/, a chef \/\u0283\/, arch zawiera \/t\u0283\/, a architect \/k\/<\/li>\n\n\n\n<li>cz\u0119stym b\u0142\u0119dem jest mylenie wymowy wyraz\u00f3w which \/w\u026at\u0283\/, wish \/w\u026a\u0283\/ i with \/w\u026a\u00f0\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska17\">Jak wymawia\u0107 \/d\u0292\/<\/h3>\n\n<p>G\u0142oska \/d\u0292\/ jest d\u017awi\u0119czn\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 zadzi\u0105s\u0142ow\u0105 (dzi\u0105s\u0142owo-podniebienn\u0105) zwarto-szczelinow\u0105. By j\u0105 wym\u00f3wi\u0107, najpierw wym\u00f3w dwie polskie g\u0142oski: \u201ed\u017c\u201d \/d\u0292\/ i \u201ed\u017a\u201d \/d\u0291\/. Zauwa\u017c, \u017ce artykulacja zmienia si\u0119 nie tylko ze wzgl\u0119du na punkt za dzi\u0105s\u0142ami i na podniebieniu, kt\u00f3ry jest najbli\u017cej j\u0119zyka, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na to, czy koniec j\u0119zyka jest zagi\u0119ty ku g\u00f3rze, a \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 nie jest podniesiona (\/d\u0292\/) czy te\u017c \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka jest najbli\u017cej podniebienia (\/d\u0291\/). Teraz znajd\u017a tak\u0105 pozycj\u0119 j\u0119zyka, w kt\u00f3rej zaczniesz g\u0142osk\u0119 dalej od dzi\u0105se\u0142 ni\u017c przy polskim \/d\u0292\/, lecz nie na samym podniebieniu<br>twardym, jak przy polskim \/d\u0291\/. Je\u015bli wym\u00f3wisz angielskie imi\u0119 Jen i polskie wyrazy d\u017cem i dzie\u0144, pierwsza g\u0142oska w ka\u017cdym z tych wyraz\u00f3w powinna brzmie\u0107 inaczej. Do \/d\u0292\/ u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych. Pami\u0119taj r\u00f3wnie\u017c, \u017ce angielsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \/d\u0292\/ wymawia si\u0119 dalej od dzi\u0105se\u0142 w por\u00f3wnaniu ze zbitk\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osek \/dr\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/d\u0292\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: jaw, joy, June, July, giant, gym, Jane, Jewish, Japan<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: badger, enraged, apologize, biology, Egypt, Roger<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu, gdzie jest ubezd\u017awi\u0119czniona, lecz wymawiana s\u0142abiej ni\u017c \/ t\u0283\/: edge, wedge, badge, cage, lodge, porridge; w nast\u0119puj\u0105cych przyk\u0142adach pierwsza g\u0142oska \/d\u0292\/ jest d\u017awi\u0119czna, a ostatnia ubezd\u017awi\u0119czniona: judge, George<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Jak inne sp\u00f3\u0142g\u0142oski d\u017awi\u0119czne, \/d\u0292\/ sprawia, \u017ce samog\u0142oska lub dyftong przed ni\u0105 nieco si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Gdy \/d\u0292\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona przed pauz\u0105, ta niewielka r\u00f3\u017cnica w d\u0142ugo\u015bci samog\u0142oski jest istotna w odr\u00f3\u017cnianiu wyraz\u00f3w takich jak badge i batch, ridge i rich.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej zadzi\u0105s\u0142owej g\u0142oski \u201ed\u017c\u201d \/d\u0292\/ lub podniebiennej \u201ed\u017a\u201d \/d\u0291\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie mocnego bezd\u017awi\u0119cznego \/t\u0283\/ na ko\u0144cu wyrazu, np. Marge jak march<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/d\u0292\/ ze zbitk\u0105 sp\u00f3\u0142g\u0142osek \/dr\/, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 bli\u017cej dzi\u0105se\u0142, np. wymawianie Jane jak drain<\/li>\n\n\n\n<li>b\u0142\u0119dne odczytywanie litery \u201cg\u201d jako \/g\/ lub \/\u0292\/ zamiast \/d\u0292\/: gist, gin, legion, ginger, George, Gillian zawieraj\u0105 \/d\u0292\/<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska18\">Jak wymawia\u0107 \/m\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/m\/ jest dwuwargowa, nosowa i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/m\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y, a j\u0119zyk le\u017ca\u0142 za dolnymi z\u0119bami i nie dotyka\u0142 ani g\u00f3rnych z\u0119b\u00f3w, ani podniebienia. Zamknij usta ca\u0142kowicie. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Zamiast otworzy\u0107 szybko usta jak przy wymawianiu \/p\/ lub \/b\/, nie otwieraj ich, tylko zr\u00f3b wydech nosem. Poniewa\u017c jest to sp\u00f3\u0142g\u0142oska d\u017awi\u0119czna, u\u017cyj wibracji strun g\u0142osowych, jak do polskiego \/m\/. G\u0142oska ta jest przewa\u017cnie wymawiana tak jak \/m\/ w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/m\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: more, may, might, make, many, Mark, Mary, Manchester<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce: camp, jump, mummy, common, ample, almost, flatmate<\/li>\n\n\n\n<li>przed g\u0142osk\u0105 \/f\/, w kt\u00f3rej wyst\u0119puje wargowo-z\u0119bowy wariant [\u0271], wymawiany w tej pozycji co \/f\/: symphony, emphasis (por\u00f3wnaj polskie symfonia, emfaza)<\/li>\n\n\n\n<li>przed \/s\/, gdzie jest s\u0142absza lub cz\u0119\u015bciowo ubezd\u017awi\u0119czniona: smile, smirk, smell, smooth<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: jam, ram, comb, tomb, germ, Pam, Vietnam<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Przedrostek in- zmienia si\u0119 w im- \/\u026am-\/ przed g\u0142oskami \/p\/ lub \/b\/, np. w impossible, improbable, imperfect, imbibe.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wyd\u0142u\u017canie \/m\/ w wyrazach maj\u0105cych litery \u201emm\u201d w zapisie ortograficznym do podw\u00f3jnej g\u0142oski [mm], na kt\u00f3r\u0105 pozwala j\u0119zyk polski, lecz angielski zazwyczaj nie: Emma, recommend, summer maj\u0105 tylko jedno \/m\/; wyj\u0105tki to wyrazy z\u0142o\u017cone: roommate, teammate, home-made<\/li>\n\n\n\n<li>ubezd\u017awi\u0119cznianie \/m\/ na ko\u0144cu wyrazu<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska19\">Jak wymawia\u0107 \/n\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/n\/ jest nosowa, dzi\u0105s\u0142owa i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/n\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b j\u0119zyk tak, by dotyka\u0142 dzi\u0105se\u0142 (wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego) nieco z ty\u0142u w por\u00f3wnaniu z polskim \/n\/ i blokowa\u0142 przep\u0142yw wydychanego powietrza. Zamiast odsun\u0105\u0107 szybko j\u0119zyk od wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego jak przy wymawianiu \/t\/ lub \/d\/, utrzymaj blokad\u0119 dla powietrza w jamie ustnej i zr\u00f3b wydech nosem. Poniewa\u017c jest to sp\u00f3\u0142g\u0142oska d\u017awi\u0119czna, u\u017cyj wibracji strun g\u0142osowych, jak do polskiego \/n\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/n\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: knee, know, knowledge, name, note, nice, night, nut, near, number<\/li>\n\n\n\n<li>na pocz\u0105tku wielu s\u0142\u00f3w funkcyjnych zawieraj\u0105cych przeczenie: no, not, never, neither, none, nowhere, nobody, nothing (por. polskie nie, nigdy, nigdzie, nikt, nic itp.)<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce lub samog\u0142osce: sponge, Spanish, acknowledge, ant, aunt, grant, grand, sand, environment<\/li>\n\n\n\n<li>przed \/s\/, gdzie jest s\u0142absza lub cz\u0119\u015bciowo ubezd\u017awi\u0119czniona: snow, snail, snack, snooze<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: sun, son, win, ban, moon, spoon, lane, Jane<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wyd\u0142u\u017canie \/n\/ w wyrazach maj\u0105cych litery \u201enn\u201d w zapisie ortograficznym do podw\u00f3jnej g\u0142oski [nn], kt\u00f3re jest niemo\u017cliwe w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w, np. winner, dinner, banner, manner maj\u0105 tylko jedno \/n\/<\/li>\n\n\n\n<li>ubezd\u017awi\u0119cznianie \/n\/ na ko\u0144cu wyrazu<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska20\">Jak wymawia\u0107 \/\u014b\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/\u014b\/ jest nosowa, mi\u0119kkopodniebienna i d\u017awi\u0119czna. By wym\u00f3wi\u0107 \/\u014b\/, najpierw opu\u015b\u0107 nieco \u017cuchw\u0119 tak, by g\u00f3rne i dolne z\u0119by si\u0119 nie styka\u0142y. Wargi nie powinny by\u0107 ani szerokie, ani zaokr\u0105glone. Teraz podnie\u015b \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka tak, by j\u0119zyk dotyka\u0142 podniebienia mi\u0119kkiego i blokowa\u0142 przep\u0142yw wydychanego powietrza. Teraz zamiast odsun\u0105\u0107 j\u0119zyk od podniebienia mi\u0119kkiego jak przy \/k\/ lub \/g\/, zr\u00f3b wydech nosem. U\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych, podobnie jak przy polskim \/g\/.<br><br>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/\u014b\/ wyst\u0119puje w j\u0119zyku polskim, np. w wyrazach bank, r\u0119ka i r\u00f3\u017cni si\u0119 od g\u0142oski \u201e\u0144\u201d \/\u0273\/ w wyrazach dzie\u0144, niania, w kt\u00f3rej bardziej przednia cz\u0119\u015b\u0107 j\u0119zyka dotyka podniebienia twardego. Gdy wymawiasz polskie s\u0142owa banki i ba\u0144ki, dwie sp\u00f3\u0142g\u0142oski nosowe powinny brzmie\u0107 inaczej.<\/p>\n\n<p>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/\u014b\/<\/p>\n\n<ul>\n<li>po samog\u0142osce: language, English, singer, hanger, bringing<\/li>\n\n\n\n<li>cz\u0119sto przed \/g\/ lub \/k\/: finger, stronger, Hungary, bank, pink, drink<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu: bang, fang, wing, thing, among, tongue, song, long<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107 dwie rzeczy zwi\u0105zane ze sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 \/\u014b\/. Po pierwsze, od pozosta\u0142ych g\u0142osek nosowych \/m\/ i \/n\/ odr\u00f3\u017cnia si\u0119 tym, \u017ce nie wyst\u0119puje na pocz\u0105tku wyrazu. Po drugie, wyst\u0119puje w wa\u017cnym przyrostku -ing w imies\u0142owach tera\u017aniejszych w czasach ci\u0105g\u0142ych (I am writing), rzeczownikach ods\u0142ownych (She likes fishing) i przymiotnikach utworzonych z imies\u0142ow\u00f3w (a boring lecture).<\/p>\n\n<p>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/p>\n\n<ul>\n<li>ubezd\u017awi\u0119cznianie \/\u014b\/ na ko\u0144cu wyrazu<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie angielskiej dzi\u0105s\u0142owej g\u0142oski \/n\/ lub bardziej z\u0119bowej polskiej g\u0142oski \/n\/ zamiast \/\u014b\/, np. bang jak ban, sung jak sun\/son<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie g\u0142osek \/-\u026ank\/ lub \/-\u026ang\/ (ewentualnie r\u00f3wnie\u017c z b\u0142\u0119dn\u0105 samog\u0142osk\u0105 [i]) zamiast \/-\u026a\u014b\/ w przyrostku -ing; ten b\u0142\u0105d \u0142atwo pope\u0142ni\u0107, poniewa\u017c w zapo\u017cyczeniach takich jak jogging, curling w spolszczonej wymowie u\u017cywamy \/-i\u014bk\/ lub \/-ink\/<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/\u014b\/ i \/\u014bk\/ w wyrazach o podobnej pisowni, np. bring i brink, wing i wink<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"spolgloska21\">Jak wymawia\u0107 \/l\/<\/h3>\n\n<p>Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/l\/ to d\u017awi\u0119czna dzi\u0105s\u0142owa boczna kategoria (fonem) sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z dw\u00f3ch sp\u00f3\u0142g\u0142osek, kt\u00f3re nigdy nie wyst\u0119puj\u0105 w tych samych pozycjach. Pierwsza g\u0142oska to tak zwane \u201ejasne\u201d [l], kt\u00f3re jest dzi\u0105s\u0142owe. By je wym\u00f3wi\u0107, umie\u015b\u0107 prz\u00f3d j\u0119zyka na wale dzi\u0105s\u0142owym, lecz podobnie jak w przypadku \/l\/ w j\u0119zyku polskim, nie blokuj przep\u0142ywu powietrza ca\u0142kowicie. Wydychane powietrze powinno przep\u0142ywa\u0107 po lewej i prawej stronie. W por\u00f3wnaniu z j\u0119zykiem polskim jedyna mo\u017cliwa r\u00f3\u017cnica polega na tym, by nie umieszcza\u0107 ko\u0144ca j\u0119zyka tu\u017c za z\u0119bami, lecz na dzi\u0105s\u0142ach. Druga g\u0142oska to \u201eciemne\u201d [\u026b], kt\u00f3re jest dzi\u0105s\u0142owe i jednocze\u015bnie mi\u0119kkopodniebienne. Oznacza to, \u017ce opr\u00f3cz dotykania okolic dzi\u0105s\u0142a przedni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 j\u0119zyka musisz r\u00f3wnie\u017c podnie\u015b\u0107 \u015brodek i ty\u0142 j\u0119zyka blisko podniebienia mi\u0119kkiego, lecz nie dotyka\u0107 go jak przy wymawianiu \/k\/, \/g\/ lub \/\u014b\/. \u201eCiemne\u201d [\u026b] mo\u017cesz kojarzy\u0107 z dialektami j\u0119zyka polskiego z Podlasia, Kres\u00f3w oraz wymow\u0105 klas wy\u017cszych, kt\u00f3rej do po\u0142owy XX wieku uczono r\u00f3wnie\u017c aktor\u00f3w i wokalist\u00f3w \u2013 r\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w j\u0119zyku polskim \u201eciemne\u201d [\u026b] zast\u0119puje g\u0142osk\u0119 \u201e\u0142\u201d \/w\/, nie \/l\/. Sp\u00f3\u0142g\u0142oska \/l\/ jest d\u017awi\u0119czna, wi\u0119c u\u017cywaj wibracji strun g\u0142osowych.<\/p>\n\n<p>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/l\/<\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu po \/l\/ zawsze nast\u0119puje samog\u0142oska, wi\u0119c jest to \u201ejasne\u201d [l]: lore, loo, Lee, lay, lean, leap, let, like, London<\/li>\n\n\n\n<li>przed samog\u0142osk\u0105 i mi\u0119dzy samog\u0142oskami wyst\u0119puje \u201ejasne\u201d [l]: enlarge, blush, plum, Florence, Berlin, allow, believe; to samo dotyczy fraz np. all over, ball and chain<\/li>\n\n\n\n<li>przed sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 i na ko\u0144cu wyrazu przed pauz\u0105 wyst\u0119puje \u201eciemne\u201d [\u026b]: self, milk, help, will, shall, tall, mall, roll, bell<\/li>\n\n\n\n<li>na ko\u0144cu wyrazu po sp\u00f3\u0142g\u0142osce \/l\/ jest sylabiczne, czyli nie potrzebuje samog\u0142oski w \u015brodku sylaby: little, bottle, apple, table, article<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/p>\n\n<ul>\n<li>ubezd\u017awi\u0119cznianie \/l\/ na ko\u0144cu wyrazu<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie pozycji, w kt\u00f3rych nale\u017cy wymawia\u0107 \u201ejasne\u201d i \u201eciemne\u201d \/l\/<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/w\/ lub \/\u028a\/ zamiast \u201eciemnego\u201d [\u026b], np. ball podobnie do bow<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"polsamogloski\">P\u00f3\u0142samog\u0142oski<\/h2>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"polsamogloska1\">Jak wymawia\u0107 \/r\/<\/h3>\n\n<p>G\u0142oska \/r\/ jest p\u00f3\u0142samog\u0142osk\u0105 zadzi\u0105s\u0142ow\u0105 (dzi\u0105s\u0142owo-podniebienn\u0105). Oznacza to, \u017ce j\u0119zyk nie dotyka okolicy wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego lub podniebienia, wi\u0119c \/r\/ brzmi wr\u0119cz podobnie do samog\u0142oski. Warto o tym pami\u0119ta\u0107, jako \u017ce w j\u0119zyku polskim \/r\/ wymawiamy, uderzaj\u0105c ko\u0144cem j\u0119zyka o okolice wa\u0142u dzi\u0105s\u0142owego jednokrotnie lub kilkukrotnie, czego nie robi si\u0119 w odmianie og\u00f3lnej, czyli standardowej j\u0119zyka angielskiego. By wym\u00f3wi\u0107 angielsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \/r\/, zacznij od g\u0142oski \/z\/ i przesuwaj j\u0119zyk w ty\u0142, zaginaj\u0105c jego koniec ku g\u00f3rze, przez miejsce artykulacji g\u0142oski \/\u0292\/ i nieco dalej. Wargi nie powinny by\u0107 zaokr\u0105glone ani szerokie. Co wa\u017cne, nie podno\u015b \u015brodkowej cz\u0119\u015bci j\u0119zyka, jako \u017ce w\u00f3wczas wym\u00f3wisz polsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \u201e\u017a\u201d \/\u0291\/.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/r\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>przed samog\u0142osk\u0105: ray, rye, rib, run, real, rain, rice, rabbit, Russia<\/li>\n\n\n\n<li>mi\u0119dzy samog\u0142oskami: very, sorry, curry, merry, borough, thorough, Mary, Larry, Surrey, w tym na ko\u0144cu wyrazu, gdy nast\u0119pny zaczyna si\u0119 samog\u0142osk\u0105 here it is, more apples<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Przed sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 i przed pauz\u0105 litera \u201cr\u201d jest niema: w wyrazach more, sure, door, there, dear, arm, park, first, Harvard nie wyst\u0119puje \/r\/. S\u0105 jednak odmiany j\u0119zyka angielskiego, w tym wi\u0119kszo\u015b\u0107 dialekt\u00f3w w USA, Kanadzie, Indiach, Irlandii i Szkocji, kt\u00f3re maj\u0105 rotyzacj\u0119, czyli wymow\u0119 \u201er\u201d jako \/r\/ w ka\u017cdej pozycji w wyrazie. <\/p>\n\n<p>Dzi\u0119ki rotyzacji wymowa ameryka\u0144ska zawiera dwie samog\u0142oski, kt\u00f3rych wymowa po\u0142\u0105czona jest z \/r\/: \/\u025a\/ (doctor) i \/\u025d\/ (first).<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>wymawianie polskiej sp\u00f3\u0142g\u0142oski \/r\/, w kt\u00f3rej uderza si\u0119 ko\u0144cem j\u0119zyka o wa\u0142 dzi\u0105s\u0142owy<\/li>\n\n\n\n<li>p\u0142askie u\u0142o\u017cenie j\u0119zyka zamiast zagi\u0119cia jego ko\u0144ca ku g\u00f3rze, czyli samog\u0142oska podobna do \/\u025c\u02d0\/<\/li>\n\n\n\n<li>niekonsekwentne stosowanie rotyzacji, czyli wymawianie \/r\/ czasem jak w odmianie ameryka\u0144skiej, czasem jak w brytyjskiej<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"polsamogloska2\">Jak wymawia\u0107 \/w\/<\/h3>\n\n<p>D\u017awi\u0119k \/w\/ to p\u00f3\u0142samog\u0142oska d\u017awi\u0119czna, dwuwargowo-mi\u0119kkopodniebienna (welarna). Oznacza to, \u017ce nale\u017cy j\u0105 wymawia\u0107 przez podniesienie \u015brodkowo-tylnej cz\u0119\u015bci j\u0119zyka blisko podniebienia mi\u0119kkiego i jednoczesne zaokr\u0105glenie warg. W por\u00f3wnaniu z polsk\u0105 g\u0142osk\u0105 \u201e\u0142\u201d \/w\/, przy angielskiej musisz jeszcze bardziej zaokr\u0105gli\u0107 wargi i wysun\u0105\u0107 je do przodu. Wymawianie \/w\/ trwa kr\u00f3tko i g\u0142oska ta szybko przechodzi w kolejny d\u017awi\u0119k,<br>wi\u0119c nie nale\u017cy jej wyd\u0142u\u017ca\u0107 jak w polskiej formie czasownikowej me\u0142\u0142a. G\u0142oska \/w\/ jest zazwyczaj d\u017awi\u0119czna, podobnie jak w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/w\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: wait, wake, wine, win, week, wood, weep<\/li>\n\n\n\n<li>na pocz\u0105tku wielu wyraz\u00f3w o funkcjach gramatycznych: what, where, when, why, whether, whereby, which, with, will, would (wyj\u0105tki who, whose zawieraj\u0105 \/h\/)<\/li>\n\n\n\n<li>po samog\u0142osce lub sp\u00f3\u0142g\u0142osce \u2013 po \/t\/ lub \/k\/ jest ubezd\u017awi\u0119czniona: awake, Ewan, owing, rewind, twin, twig, queen, sweet, swim<\/li>\n\n\n\n<li>w grupie wyraz\u00f3w mi\u0119dzy \/u\u02d0\/ lub \/\u028a\/ na ko\u0144cu wyrazu a samog\u0142osk\u0105 na pocz\u0105tku nast\u0119pnego: you are, how about, the shoe is<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Niekt\u00f3re dialekty regionalne zawieraj\u0105 bezd\u017awi\u0119czn\u0105 wersj\u0119 g\u0142oski \/w\/ u\u017cywan\u0105 na pocz\u0105tku wyrazu. Jej symbolem jest [\u028d] i brzmi ona nieco jak [hw]. Jest zapisana literami \u201ewh\u201d np. w wyrazach what, which, when. Osoby angloj\u0119zyczne u\u017cywaj\u0105ce tej g\u0142oski odr\u00f3\u017cniaj\u0105 w wymowie wyrazy witch i which, wail i whale. Niegdy\u015b nauczano takiej cechy wymowy, lecz od tamtej pory znikn\u0119\u0142a ca\u0142kowicie w akcentach standardowych angielszczyzny brytyjskiej i ameryka\u0144skiej.<\/p>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>niedostateczne zaokr\u0105glenie ust, czyli wymowa polskiej g\u0142oski \/w\/<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/w\/ i \/v\/, e.g. wymawianie wet jak vet<\/li>\n\n\n\n<li>przesadna wymowa bezd\u017awi\u0119cznego wariantu \/w\/ tak, \u017ce brzmi jak polskie [hw] lub [xw] (jak w polskim wyrazie ch\u0142op)<\/li>\n\n\n\n<li>wymawianie \/gw\/ zamiast samego \/g\/ w wyrazach zawieraj\u0105cych litery \u201egu\u201d: guess, guest<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"polsamogloska3\">Jak wymawia\u0107 \/j\/<\/h3>\n\n<p>D\u017awi\u0119k \/j\/ to p\u00f3\u0142samog\u0142oska d\u017awi\u0119czna podniebienna. Nale\u017cy j\u0105 wymawia\u0107 przez podniesienie \u015brodkowej cz\u0119\u015bci j\u0119zyka blisko podniebienia twardego i jednoczesne rozci\u0105gni\u0119cie k\u0105cik\u00f3w warg do \u201eu\u015bmiechu\u201d jak przy \/i\u02d0\/, \/\u026a\/ oraz polskich g\u0142oskach \/j\/ oraz \/i\/. Podobnie jak przy polskim \/j\/, podnie\u015b j\u0119zyk jeszcze wy\u017cej ni\u017c do \/i\/, lecz nie na tyle blisko, by wymawia\u0107 polsk\u0105 g\u0142osk\u0119 \u201e\u017a\u201d \/\u0291\/. Wymawianie \/j\/ trwa kr\u00f3tko i g\u0142oska ta szybko przechodzi w kolejny d\u017awi\u0119k, wi\u0119c nie nale\u017cy jej wyd\u0142u\u017ca\u0107. G\u0142oska \/j\/ jest d\u017awi\u0119czna, podobnie jak w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n\n<p><strong>Miejsca, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje \/j\/<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>na pocz\u0105tku wyrazu: you, year, youth, young, yes, yellow, yoghurt, union, yesterday<\/li>\n\n\n\n<li>po sp\u00f3\u0142g\u0142osce lub samog\u0142osce: playing, cue, humid, argue, continue, interview<\/li>\n\n\n\n<li>w grupie wyraz\u00f3w mi\u0119dzy \/i\u02d0\/ lub \/\u026a\/ na ko\u0144cu wyrazu a samog\u0142osk\u0105 na pocz\u0105tku nast\u0119pnego: he is, me and you, say or write<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><strong>Mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy<\/strong><\/p>\n\n<ul>\n<li>niedostateczne podniesienie j\u0119zyka, czyli wymawianie polskiego \/i\/ lub angielskich samog\u0142osek [i] lub \/\u026a\/<\/li>\n\n\n\n<li>mylenie \/j\/ i \/d\u0292\/, szczeg\u00f3lnie w wyrazach o podobnej pisowni: w parach wyraz\u00f3w yoke i joke, yam i jam pierwszy wyraz zawiera \/j\/, a drugi \/d\u0292\/<\/li>\n\n\n\n<li>pomijanie \/j\/ w wyrazach niemaj\u0105cych liter \u201ej\u201d lub \u201ey\u201d, np. cure, pure, value<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"#spistresci\">Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci<\/a><\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<p>Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie maj\u0105 ju\u017c przed Tob\u0105 tajemnic! Pe\u0142ne om\u00f3wienie akcentu brytyjskiego z \u0107wiczeniami znajdziesz w kursie <a href=\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/kursy\/say-it-better-british-english\">Say It Better. British English<\/a>. Z tym kursem bez problemu wytrenujesz wymow\u0119 wraz z zadaniami z opcj\u0105 STT (speech to text), czyli takimi, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na rozpoznawanie mowy. Interesuje Ci\u0119 wymowa ameryka\u0144ska? W takim razie sprawd\u017a nasz kurs <a href=\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/kursy\/say-it-better-american-english\">Say It Better. American English<\/a>.<\/p>\n<\/div>\r\n<div id=\"acf-block-button-with-text-and-borders-block_f4a7e5f8a0030a960ed71c9739f2675d\" class=\"acf-block-button-with-text-and-borders c-mt-5 text-center\">\r\n    <div class=\"acf-block-button-with-text-and-borders__content c-mb-4 c-pb-2\">\r\n    \r\n                    <div class=\"entry-content c-mt-5 c-pt-2\"> <p><strong>Chcesz rozpocz\u0105\u0107 przygod\u0119 z nauk\u0105 nowego j\u0119zyka obcego? <\/strong><br \/>\nUcz si\u0119 w dowolnym miejscu, o ka\u017cdej porze &#8211; wystarczy 15 minut dziennie z SuperMemo.<\/p>\n <\/div>\r\n        \r\n        \r\n                        <div class=\"c-mt-5 c-pt-2\">\r\n                <a class=\"d-inline-block crunch-button crunch-button__full-background crunch-button__full-background--primary-color crunch-button__full-background--large text-white\" href=\"https:\/\/learn.supermemo.com\/pl\/authorization\/v2\/register?returnUrl=https:\/\/www.supermemo.com\" target=\"_self\"> Zacznij darmowy miesi\u0105c <\/a>\r\n            <\/div>\r\n\r\n        \r\n        \r\n    <\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? W tym wpisie przyjrzymy si\u0119 wymowie brytyjskiej oraz ameryka\u0144skiej na konkretnych przyk\u0142adach. Opisy te pomog\u0105 Ci nauczy\u0107 si\u0119 brytyjskiego akcentu zwanego Received Pronunciation, a tak\u017ce akcentu rodem ze Stan\u00f3w Zjednoczonych. Poznasz tajniki poprawnej wymowy samog\u0142osek, dyftong\u00f3w, sp\u00f3\u0142g\u0142osek oraz p\u00f3\u0142samog\u0142osek.","protected":false},"author":14,"featured_media":64457,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104,203],"tags":[718,1821,717,1822,1820],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>SuperMemo - Wymowa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SuperMemo - Wymowa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SuperMemo\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-18T07:45:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-25T13:03:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/fot.-Jon-Tyson.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Paulina Szedler\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Paulina Szedler\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"77 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska\",\"url\":\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska\",\"name\":\"SuperMemo - Wymowa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en#website\"},\"datePublished\":\"2023-05-18T07:45:30+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-25T13:03:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en#\/schema\/person\/68d13ede0b6bb36a23cb1c2499d126d6\"},\"description\":\"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"SuperMemo\",\"item\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"J\u0119zyki obce\",\"item\":\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/jezyki-obce\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wymowa\",\"item\":\"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/jezyki-obce\/wymowa\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska: Say It Better. Jak si\u0119 jej nauczy\u0107?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en#website\",\"url\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en\",\"name\":\"SuperMemo\",\"description\":\"SuperMemo\u00ae - skuteczna nauka j\u0119zyk\u00f3w online.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en#\/schema\/person\/68d13ede0b6bb36a23cb1c2499d126d6\",\"name\":\"Paulina Szedler\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/en#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1a8498f6c7343db2bb6602574ff8f0cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1a8498f6c7343db2bb6602574ff8f0cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Paulina Szedler\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SuperMemo - Wymowa","description":"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"SuperMemo - Wymowa","og_description":"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!","og_url":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska","og_site_name":"SuperMemo","article_published_time":"2023-05-18T07:45:30+00:00","article_modified_time":"2023-07-25T13:03:14+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":1080,"url":"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/fot.-Jon-Tyson.png","type":"image\/png"}],"author":"Paulina Szedler","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Paulina Szedler","Szacowany czas czytania":"77 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska","url":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska","name":"SuperMemo - Wymowa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/en#website"},"datePublished":"2023-05-18T07:45:30+00:00","dateModified":"2023-07-25T13:03:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/en#\/schema\/person\/68d13ede0b6bb36a23cb1c2499d126d6"},"description":"Chcesz popracowa\u0107 nad swoj\u0105 wymow\u0105 w j\u0119zyku angielskim? Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przed Tob\u0105 tajemnic!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/wymowa-brytyjska-i-amerykanska#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"SuperMemo","item":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"J\u0119zyki obce","item":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/jezyki-obce"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wymowa","item":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/jezyki-obce\/wymowa"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Wymowa brytyjska i ameryka\u0144ska: Say It Better. Jak si\u0119 jej nauczy\u0107?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/en#website","url":"https:\/\/www.supermemo.com\/en","name":"SuperMemo","description":"SuperMemo\u00ae - skuteczna nauka j\u0119zyk\u00f3w online.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.supermemo.com\/en?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/en#\/schema\/person\/68d13ede0b6bb36a23cb1c2499d126d6","name":"Paulina Szedler","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/en#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1a8498f6c7343db2bb6602574ff8f0cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1a8498f6c7343db2bb6602574ff8f0cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Paulina Szedler"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64456"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64456\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stage.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}